Yasmin και Yasminelle: αντισυλληπτικό χάπι
Τα Yasmin και Yasminelle είναι συνδυασμένα ορμονικά αντισυλληπτικά δισκία με την ίδια ποσότητα δροσπιρενόνης, 3 mg, και διαφορετική ποσότητα αιθινυλοιστραδιόλης: 0,03 mg στο Yasmin και 0,02 mg στο Yasminelle. Και οι δύο συσκευασίες των 21 δισκίων βρίσκονται στον κατάλογο των συνταγογραφούμενων φαρμάκων του ΕΟΦ. Εδώ εξηγούμε τον κίνδυνο θρόμβωσης, τις αντενδείξεις και όσα εξετάζει ο γιατρός πριν από την ιατρική συνταγή.
Τι περιέχουν και σε τι διαφέρουν
Και τα δύο σκευάσματα συνδυάζουν ένα προγεσταγόνο, τη δροσπιρενόνη, με ένα οιστρογόνο, την αιθινυλοιστραδιόλη. Στις δραστικές ουσίες διαφέρουν μόνο στην ποσότητα του οιστρογόνου ανά δισκίο. Στον κατάλογο της διαδικασίας παραπομπής του EMA για τα συνδυασμένα ορμονικά αντισυλληπτικά (Παράρτημα I) το Yasmin και το Yasminelle αναφέρονται για την Ελλάδα ως επικαλυμμένα με λεπτό υμένιο δισκία για χρήση από το στόμα.
Η ανάγκη για ιατρική συνταγή κρίνεται ανά συσκευασία, δηλαδή ανά κωδικό ΕΟΦ. Για τα δύο σκευάσματα ο κατάλογος του Δελτίου Τιμών για τα συνταγογραφούμενα φάρμακα (ΣΥΦΑ, ανατιμολόγηση 2026) περιλαμβάνει τις συσκευασίες του πίνακα. Τον τρόπο λήψης, τη σειρά των δισκίων και τι κάνετε αν ξεχάσετε ένα δισκίο τα περιγράφει το Φύλλο Οδηγιών Χρήσης της συσκευασίας σας, το οποίο αξίζει να διαβάσετε πριν από το πρώτο δισκίο.
| Σκεύασμα | Δροσπιρενόνη | Αιθινυλοιστραδιόλη | Συσκευασία | Κωδικός ΕΟΦ | Κατάλογος ΕΟΦ 2026 |
|---|---|---|---|---|---|
| Yasmin | 3 mg | 0,03 mg | 21 επικαλυμμένα δισκία | 249040101 | ΣΥΦΑ |
| Yasminelle | 3 mg | 0,02 mg | 21 επικαλυμμένα δισκία | 270500101 | ΣΥΦΑ |
Ο κίνδυνος θρόμβωσης με δροσπιρενόνη
Για όλα τα συνδυασμένα αντισυλληπτικά με δροσπιρενόνη η διαδικασία παραπομπής του άρθρου 31 στον EMA κατέληξε σε κοινή διατύπωση για την ΠΧΠ και το ΦΟ (Παράρτημα III.Δ), την οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έκανε δεσμευτική τον Ιανουάριο του 2014. Η ΠΧΠ κάθε σκευάσματος μπορεί από τότε να έχει ενημερωθεί. Σύμφωνα με αυτήν, κάθε συνδυασμένο ορμονικό αντισυλληπτικό αυξάνει τον κίνδυνο φλεβικής θρομβοεμβολής σε σύγκριση με τη μη χρήση. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος τον πρώτο χρόνο χρήσης και μπορεί να αυξηθεί ξανά όταν το αντισυλληπτικό ξαναρχίζει μετά από διακοπή 4 εβδομάδων ή περισσότερο.
Οι εκτιμήσεις του κειμένου δίνονται ανά 10.000 γυναίκες σε ένα έτος και συνοψίζονται στον πίνακα. Το κείμενο σημειώνει ότι και στις δύο περιπτώσεις χρήσης ο αριθμός είναι μικρότερος από όσο αναμένεται στην εγκυμοσύνη ή στη λοχεία, ενώ η φλεβική θρομβοεμβολή μπορεί να είναι θανατηφόρα στο 1-2% των περιπτώσεων. Μετά τη διακοπή του αντισυλληπτικού, σύμφωνα με το ΦΟ, ο κίνδυνος επιστρέφει στο φυσιολογικό μέσα σε μερικές εβδομάδες.
| Ομάδα γυναικών | Περιπτώσεις φλεβικής θρομβοεμβολής σε ένα έτος ανά 10.000 γυναίκες |
|---|---|
| χωρίς συνδυασμένο ορμονικό αντισυλληπτικό και χωρίς εγκυμοσύνη | περίπου 2 |
| με αντισυλληπτικό που περιέχει λεβονοργεστρέλη, νορεθιστερόνη ή νοργεστιμάτη | περίπου 5-7 |
| με αντισυλληπτικό που περιέχει δροσπιρενόνη | περίπου 9-12 |
Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο
Ο κίνδυνος δεν είναι ίδιος για όλες τις γυναίκες. Το Παράρτημα III.Δ απαριθμεί παράγοντες για φλεβική και αρτηριακή θρόμβωση· όταν συνυπάρχουν περισσότεροι από ένας, η αύξηση μπορεί να είναι μεγαλύτερη από το άθροισμά τους. Ενδεικτικά, με δικά μας λόγια:
- δείκτης μάζας σώματος πάνω από 30 kg/m²
- χειρουργική επέμβαση, σοβαρός τραυματισμός ή παρατεταμένη ακινητοποίηση· πριν από προγραμματισμένη επέμβαση το κείμενο προβλέπει διακοπή τουλάχιστον τέσσερις εβδομάδες νωρίτερα
- θρόμβωση, καρδιακή προσβολή ή εγκεφαλικό επεισόδιο σε γονέα ή αδελφό σε σχετικά νεαρή ηλικία, για παράδειγμα κάτω των 50 ετών
- ηλικία, ιδίως άνω των 35 ετών
- κάπνισμα· σε γυναίκες άνω των 35 ετών που συνεχίζουν να καπνίζουν το κείμενο συνιστά έντονα άλλη μέθοδο αντισύλληψης
- υψηλή αρτηριακή πίεση, σακχαρώδης διαβήτης, υψηλά λιπίδια αίματος, βαλβιδοπάθεια ή κολπική μαρμαρυγή
- ημικρανία, ιδίως με αύρα, καθώς και ημικρανία που γίνεται συχνότερη ή εντονότερη κατά τη χρήση
- πρόσφατος τοκετός, καθώς και αεροπορικό ταξίδι πάνω από 4 ώρες μαζί με άλλους παράγοντες
Πότε δεν χρησιμοποιούνται
Η διατύπωση του EMA για την παράγραφο 4.3 της ΠΧΠ απαριθμεί καταστάσεις στις οποίες τα συνδυασμένα ορμονικά αντισυλληπτικά δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται. Ανάμεσά τους είναι η φλεβική θρόμβωση ή η πνευμονική εμβολή, τωρινή ή παλαιότερη, μια γνωστή κληρονομική ή επίκτητη προδιάθεση για θρόμβωση, για παράδειγμα με παράγοντα V Leiden ή με ανεπάρκεια πρωτεΐνης C ή S, και μια μείζονα χειρουργική επέμβαση που οδηγεί σε παρατεταμένη ακινητοποίηση.
Αντένδειξη αποτελούν επίσης το έμφραγμα, η στηθάγχη, το αγγειακό εγκεφαλικό ή παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο, το ιστορικό ημικρανίας με εστιακά νευρολογικά συμπτώματα και ο υψηλός κίνδυνος αρτηριακής θρόμβωσης, για παράδειγμα σακχαρώδης διαβήτης με αγγειακά συμπτώματα, σοβαρή υπέρταση ή σοβαρή δυσλιποπρωτεϊναιμία. Για την ημικρανία υπάρχει χωριστός οδηγός για την ημικρανία. Τις υπόλοιπες αντενδείξεις του συγκεκριμένου σκευάσματος τις αναφέρει η ΠΧΠ του και ελέγχονται από τον γιατρό.
Συμπτώματα για τα οποία καλείτε βοήθεια
Το ΦΟ που ενέκρινε ο EMA για τα αντισυλληπτικά με δροσπιρενόνη ζητά επείγουσα ιατρική φροντίδα αν εμφανιστούν σημάδια θρόμβου, και να ενημερώνετε ότι παίρνετε συνδυασμένο ορμονικό αντισυλληπτικό. Σε επείγουσα περίπτωση καλέστε το 112 ή το ΕΚΑΒ στο 166. Συνοπτικά, με δικά μας λόγια:
- πρήξιμο σε ένα πόδι ή κατά μήκος φλέβας που συνοδεύεται από πόνο, αίσθημα ζέστης ή αλλαγή στο χρώμα του δέρματος
- ξαφνική ανεξήγητη δύσπνοια, ξαφνικός βήχας που μπορεί να βγάζει αίμα ή οξύς θωρακικός πόνος
- αίσθημα πόνου, πίεσης ή βάρους στο στήθος, πιθανώς με επέκταση προς το χέρι, την πλάτη ή τη γνάθο
- ξαφνική αδυναμία ή μούδιασμα στο πρόσωπο, στο χέρι ή στο πόδι, κυρίως στη μία πλευρά, σύγχυση ή δυσκολία στην ομιλία
- ξαφνική διαταραχή ή απώλεια της όρασης, έντονος πονοκέφαλος χωρίς γνωστή αιτία, λιποθυμία
- έντονος πόνος στην κοιλιά ή πρήξιμο με ελαφριά μπλε απόχρωση σε ένα άκρο
Τι ελέγχει ο γιατρός πριν από τη συνταγή
Η διατύπωση του EMA προβλέπει ότι πριν από την έναρξη ή την επανέναρξη λαμβάνεται πλήρες ιατρικό και οικογενειακό ιστορικό, αποκλείεται η εγκυμοσύνη, μετριέται η αρτηριακή πίεση και γίνεται κλινική εξέταση με βάση τις αντενδείξεις και τις προειδοποιήσεις. Γι' αυτό ο γιατρός, όταν αξιολογεί γραπτώς το ιατρικό ερωτηματολόγιό σας, λαμβάνει υπόψη τους παράγοντες κινδύνου θρόμβωσης και, αν χρειάζεται, σας ρωτά περισσότερα στη συνομιλία του λογαριασμού σας.
Για την αξιολόγηση ο γιατρός μπορεί να σας ζητήσει να στείλετε έγγραφα ή εξετάσεις, καθώς και μια πρόσφατη μέτρηση της πίεσης, να σας συστήσει να εξεταστείτε από κοντά ή να αρνηθεί τη συνταγή. Το ίδιο κείμενο υπενθυμίζει ότι τα ορμονικά αντισυλληπτικά δεν προστατεύουν από τον HIV και από άλλα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα. Αν μόλις γεννήσατε, ο κίνδυνος θρόμβων είναι αυξημένος και την επανέναρξη τη συζητάτε με τον γιατρό σας.
Για όλες τις μεθόδους αντισύλληψης που αξιολογούμε, δείτε τη σελίδα για τα αντισυλληπτικά. Αξιολόγηση για το χάπι της επόμενης μέρας δεν κάνουμε· όσα πρέπει να ξέρετε τα συγκεντρώνει ο οδηγός μας για την αντισύλληψη έκτακτης ανάγκης.
Παρενέργειες που αναφέρει η διατύπωση του EMA
Το Παράρτημα III.Δ ορίζει ότι η φλεβική και η αρτηριακή θρομβοεμβολή αναγράφονται στον πίνακα ανεπιθύμητων ενεργειών της ΠΧΠ στην κατηγορία «σπάνιες». Στις γυναίκες που χρησιμοποιούν συνδυασμένα αντισυλληπτικά έχει παρατηρηθεί αυξημένος κίνδυνος για έμφραγμα, εγκεφαλικό ή παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο, φλεβική θρόμβωση και πνευμονική εμβολή, και εξαιρετικά σπάνια για θρόμβωση σε άλλα αγγεία, όπως του ήπατος, του εντέρου, των νεφρών ή του ματιού.
Τις υπόλοιπες ανεπιθύμητες ενέργειες του Yasmin και του Yasminelle, με τη συχνότητά τους, τις περιγράφει η ΠΧΠ και το ΦΟ κάθε σκευάσματος. Αν παρουσιάσετε μια ενόχληση που είναι σοβαρή ή επιμένει, ή μια αλλαγή στην υγεία σας που πιστεύετε ότι σχετίζεται με το χάπι, ενημερώστε τον γιατρό σας. Το ίδιο ισχύει αν αρχίσετε να καπνίζετε, αν πάρετε πολύ βάρος ή αν κάποιος στενός συγγενής πάθει θρόμβωση.
Η συνταγή και το φαρμακείο
Ο γιατρός αξιολογεί γραπτώς το ιατρικό ερωτηματολόγιό σας, χωρίς βιντεοκλήση και χωρίς τηλεφωνική συνομιλία. Η αξιολόγηση αφορά τόσο την έναρξη όσο και τη συνέχιση ενός αντισυλληπτικού. Αν ο γιατρός έχει ερωτήσεις, τις θέτει γραπτώς στη συνομιλία του λογαριασμού σας και λαμβάνετε ειδοποίηση με email.
Αν ο γιατρός εκδώσει συνταγή, τη λαμβάνετε σε μορφή PDF με email. Το έγγραφο δεν καταχωρίζεται στην ελληνική ηλεκτρονική συνταγογράφηση. Στο φαρμακείο να έχετε μαζί σας έγγραφο ταυτότητας. Για τη χορήγηση του φαρμάκου αποφασίζει ο φαρμακοποιός. Στην Ελλάδα η διασυνοριακή συνταγή μπορεί να εκτελεστεί το πολύ 30 ημέρες μετά την ημερομηνία της (ν. 4213/2013, άρθρο 10).
Πόσο κοστίζει;
Πόσο κοστίζει η ιατρική αξιολόγηση για αντισύλληψη το δείχνει το ίδιο το κουμπί του αιτήματος. Η αμοιβή αφορά την ιατρική αξιολόγηση και όχι την έκδοση του εγγράφου - την απόφαση λαμβάνει ο ιατρός αφού ελέγξει το ερωτηματολόγιό σας. Εάν ο ιατρός αρνηθεί την έκδοση για ιατρικούς ή νομικούς λόγους, σας επιστρέφουμε την αμοιβή στο σύνολό της. Εάν σας ζητήσει δικαιολογητικά, έχετε τουλάχιστον 7 ημέρες για να τα υποβάλετε και θα σας υπενθυμίσουμε πριν από τη λήξη της προθεσμίας. Εάν η αξιολόγηση δεν μπορεί να ολοκληρωθεί, σας επιστρέφουμε επίσης ολόκληρο το ποσό.
Το φάρμακο το πληρώνετε στο φαρμακείο στο σύνολό του και δεν υποβάλλουμε αιτήματα αποζημίωσης για λογαριασμό σας.
Ποιος αξιολογεί το αίτημά σας;
Υπεύθυνος για την ιατρική αξιολόγηση των αιτημάτων αντισύλληψης είναι ο Damian Wojno, γιατρός με πολωνική άδεια άσκησης επαγγέλματος, αρ. 3211301. Ο γιατρός είναι εγγεγραμμένος στην Πολωνία και δεν είναι εγγεγραμμένος σε ελληνικό Ιατρικό Σύλλογο. Η απόφαση στηρίζεται στις απαντήσεις σας για τους παράγοντες κινδύνου θρόμβωσης, γι' αυτό αξίζει να απαντήσετε με ακρίβεια, ακόμη κι αν κάτι σας φαίνεται ασήμαντο.
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στο Yasmin και στο Yasminelle;
Και τα δύο περιέχουν 3 mg δροσπιρενόνης ανά δισκίο. Η διαφορά είναι η αιθινυλοιστραδιόλη: 0,03 mg στο Yasmin και 0,02 mg στο Yasminelle. Την επιλογή ανάμεσα στα δύο την κάνει ο γιατρός, συνεκτιμώντας το ιατρικό σας ιστορικό και όσα ορίζει η ΠΧΠ του καθενός.
Χρειάζεται ιατρική συνταγή για το Yasmin;
Οι συσκευασίες Yasmin και Yasminelle των 21 δισκίων βρίσκονται στον κατάλογο ΣΥΦΑ του ΕΟΦ για το 2026, δηλαδή στα συνταγογραφούμενα φάρμακα. Για τη χορήγηση στο φαρμακείο αποφασίζει ο φαρμακοποιός.
Είναι μεγαλύτερος ο κίνδυνος θρόμβωσης με δροσπιρενόνη;
Σύμφωνα με τη διατύπωση που ενέκρινε ο EMA, περίπου 9 έως 12 στις 10.000 γυναίκες που χρησιμοποιούν αντισυλληπτικό με δροσπιρενόνη αναπτύσσουν φλεβική θρομβοεμβολή σε ένα έτος, έναντι περίπου 5 έως 7 με λεβονοργεστρέλη και περίπου 2 χωρίς τέτοιο αντισυλληπτικό. Ο συνολικός κίνδυνος παραμένει μικρός, αλλά εξαρτάται από τους δικούς σας παράγοντες κινδύνου.
Μπορώ να παίρνω Yasmin αν καπνίζω;
Το κάπνισμα αυξάνει τον κίνδυνο αρτηριακής θρόμβωσης. Σύμφωνα με τη διατύπωση του EMA, στις γυναίκες που επιθυμούν συνδυασμένο αντισυλληπτικό συστήνεται να μην καπνίζουν· για όσες έχουν περάσει τα 35 έτη και εξακολουθούν να καπνίζουν, η σύσταση είναι έντονα υπέρ μιας άλλης μεθόδου. Αναφέρετε το κάπνισμα στο ερωτηματολόγιο.
Μπορώ να πάρω Yasmin αν έχω ημικρανία με αύρα;
Το ιστορικό ημικρανίας με εστιακά νευρολογικά συμπτώματα, δηλαδή με αύρα, περιλαμβάνεται στις αντενδείξεις των συνδυασμένων ορμονικών αντισυλληπτικών σύμφωνα με τη διατύπωση του EMA. Αν οι ημικρανίες σας γίνουν συχνότερες ή εντονότερες κατά τη χρήση, ενημερώστε τον γιατρό σας.
Χρειάζεται να διακόψω το Yasmin πριν από χειρουργική επέμβαση;
Για προγραμματισμένη επέμβαση με ακινητοποίηση, η διατύπωση του EMA προβλέπει διακοπή τουλάχιστον τέσσερις εβδομάδες πριν και επανέναρξη όχι νωρίτερα από δύο εβδομάδες μετά την πλήρη κινητοποίηση, με άλλη μέθοδο αντισύλληψης στο μεταξύ. Πότε ακριβώς σταματάτε και ξαναρχίζετε το συζητάτε με τον γιατρό που σας παρακολουθεί.
- EMA: Συνδυασμένα ορμονικά αντισυλληπτικά, παραπομπή του άρθρου 31 - Παράρτημα III, τροποποιήσεις ΠΧΠ και ΦΟ (ελληνικά)
- EMA: Συνδυασμένα ορμονικά αντισυλληπτικά, παραπομπή του άρθρου 31 - Παράρτημα I, κατάλογος σκευασμάτων (ελληνικά)
- ΕΟΦ: κατάλογος Δελτίου Τιμών (ΣΥΦΑ, ανατιμολόγηση 2026)
- ν. 4213/2013, άρθρο 10 (ΦΕΚ Α 261/2013, api.et.gr)
- ΕΚΑΒ: Οδηγίες σωστής χρήσης του 166