Στυτική δυσλειτουργία: αίτια και πότε είναι σήμα κινδύνου
Η στυτική δυσλειτουργία είναι από τα συμπτώματα που αργούν περισσότερο να φτάσουν σε ιατρείο, και αυτή η καθυστέρηση έχει κόστος. Δεν πρόκειται μόνο για ζήτημα σεξουαλικής ζωής: στους άνδρες μετά τα σαράντα η επίμονη δυσκολία στη στύση είναι συχνά η πρώτη ορατή ένδειξη ότι κάτι δεν πάει καλά με τα αγγεία, το σάκχαρο ή την αρτηριακή πίεση. Ο οδηγός αυτός εξηγεί πότε το σύμπτωμα θεωρείται δυσλειτουργία, ποια είναι τα οργανικά και τα ψυχογενή αίτια και ποια φάρμακα μπορούν να το προκαλέσουν. Εξηγεί επίσης τι ελέγχει ο ιατρός πριν από κάθε συνταγή και ποιοι συνδυασμοί φαρμάκων είναι επικίνδυνοι. Τέλος περιγράφει τις καταστάσεις που απαιτούν εξέταση χωρίς αναβολή.
Τι θεωρείται στυτική δυσλειτουργία
Ως στυτική δυσλειτουργία περιγράφεται η επίμονη αδυναμία επίτευξης ή διατήρησης στύσης επαρκούς για ικανοποιητική σεξουαλική επαφή. Η λέξη κλειδί είναι το επίμονη: μεμονωμένα επεισόδια συμβαίνουν σχεδόν σε όλους και συνδέονται με κόπωση, αλκοόλ, άγχος ή έλλειψη ύπνου. Για να τεθεί θέμα διερεύνησης, το πρόβλημα συνήθως πρέπει να επιμένει για τουλάχιστον τρεις μήνες.
Η συχνότητα αυξάνεται με την ηλικία, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι αποτελεί αναπόφευκτο μέρος της. Η ηλικία αυξάνει την πιθανότητα των παθήσεων που την προκαλούν, όπως ο διαβήτης και η αθηροσκλήρωση, και αυτές οι παθήσεις είναι που αντιμετωπίζονται.
Το πιο χρήσιμο συμπέρασμα είναι ότι η στυτική δυσλειτουργία δεν είναι διάγνωση αλλά σύμπτωμα. Η αντιμετώπιση που περιορίζεται σε ένα χάπι, χωρίς να απαντηθεί το γιατί, αφήνει ανέγγιχτο ένα ενδεχομένως σοβαρότερο υποκείμενο πρόβλημα.
Γιατί είναι συχνά αγγειακό σήμα
Η στύση είναι κατά βάση αγγειακό φαινόμενο και εξαρτάται από την ικανότητα των αρτηριών να διασταλούν. Οι αρτηρίες του πέους έχουν μικρότερη διάμετρο από τις στεφανιαίες, οπότε η ίδια βλάβη του ενδοθηλίου γίνεται αντιληπτή εκεί νωρίτερα. Για αυτόν τον λόγο η στυτική δυσλειτουργία μπορεί να προηγηθεί κατά αρκετά χρόνια των πρώτων καρδιακών συμπτωμάτων.
Η πρακτική συνέπεια είναι απλή: ένα νέο, επίμονο πρόβλημα στύσης δικαιολογεί έλεγχο αρτηριακής πίεσης, σακχάρου και λιπιδίων, ακόμη και χωρίς άλλο ενόχλημα. Αν διαπιστωθεί αυξημένη χοληστερόλη ή διαβήτης, η θεραπεία τους αφορά συνολικά τον καρδιαγγειακό κίνδυνο και όχι μόνο το σύμπτωμα, με σκευάσματα όπως η ροσουβαστατίνη ή η μετφορμίνη.
Το κάπνισμα είναι ο παράγοντας με τη μεγαλύτερη αναλογία οφέλους προς προσπάθεια, γιατί βλάπτει άμεσα το ενδοθήλιο. Η σωματική άσκηση, η ρύθμιση του βάρους και η αντιμετώπιση της υπνικής άπνοιας συμβάλλουν επίσης.
Οργανικά και ψυχογενή αίτια: πώς ξεχωρίζουν
Ορισμένα στοιχεία του ιστορικού κατευθύνουν προς οργανική αιτία: η έναρξη είναι σταδιακή μέσα σε μήνες, το πρόβλημα υπάρχει σε κάθε περίσταση και με κάθε σύντροφο, και οι πρωινές ή νυχτερινές στύσεις μειώνονται ή εκλείπουν.
Η ψυχογενής συνιστώσα δείχνει διαφορετικό μοτίβο: η έναρξη είναι απότομη και συνδέεται με συγκεκριμένο γεγονός, το πρόβλημα εμφανίζεται σε ορισμένες μόνο καταστάσεις, ενώ οι πρωινές στύσεις διατηρούνται. Το άγχος επίδοσης, η κατάθλιψη και οι εντάσεις στη σχέση συμμετέχουν συχνά.
Στην πράξη οι περισσότερες περιπτώσεις είναι μεικτές. Ένα αρχικό οργανικό πρόβλημα δημιουργεί άγχος για την επόμενη φορά και το άγχος επιδεινώνει την εικόνα, οπότε ο κύκλος συντηρείται. Η διάκριση δεν γίνεται με βεβαιότητα από ερωτηματολόγιο και είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους ο ιατρός μπορεί να ζητήσει εξέταση από κοντά πριν από την πρώτη συνταγή.
Φάρμακα και συνήθειες που συμβάλλουν
Αρκετά φάρμακα ευρείας χρήσης μπορούν να επηρεάσουν τη στύση: ορισμένα αντιυπερτασικά, όπως τα θειαζιδικά διουρητικά και μέρος των βήτα αναστολέων, τα αντικαταθλιπτικά της κατηγορίας των εκλεκτικών αναστολέων επαναπρόσληψης σεροτονίνης, η φιναστερίδη, τα αντιανδρογόνα και ορισμένα αντιψυχωσικά.
Αυτό δεν σημαίνει ότι σταματάτε κάποιο από αυτά με δική σας πρωτοβουλία. Η διακοπή ενός αντιυπερτασικού ή ενός αντικαταθλιπτικού χωρίς ιατρική καθοδήγηση είναι επικίνδυνη. Ο ιατρός μπορεί συχνά να αλλάξει κατηγορία φαρμάκου ή δόση και να διατηρήσει το θεραπευτικό αποτέλεσμα χωρίς την ανεπιθύμητη ενέργεια.
Από τις συνήθειες, το αλκοόλ και τα οπιοειδή επηρεάζουν τη στύση άμεσα, ενώ η χρήση αναβολικών στεροειδών καταστέλλει την παραγωγή τεστοστερόνης και μπορεί να αφήσει μακροχρόνιο πρόβλημα. Η κακή ποιότητα ύπνου και η χρόνια κόπωση συμβάλλουν περισσότερο από όσο υποψιάζονται οι περισσότεροι.
Τι ελέγχει ο ιατρός πριν από κάθε συνταγή
Η πρώτη εκτίμηση αφορά το ιστορικό: καρδιαγγειακά νοσήματα, διαβήτης, αρτηριακή πίεση, χειρουργεία ή ακτινοθεραπεία στην πύελο, νευρολογικά νοσήματα και, κυρίως, ο πλήρης κατάλογος των φαρμάκων που λαμβάνετε. Ο κατάλογος αυτός δεν είναι διαδικαστική λεπτομέρεια, γιατί από αυτόν εξαρτάται αν επιτρέπεται μια συγκεκριμένη θεραπεία.
Ακολουθεί η εργαστηριακή εκτίμηση, που συνήθως περιλαμβάνει σάκχαρο, λιπιδαιμικό προφίλ και μέτρηση τεστοστερόνης σε πρωινό δείγμα. Όταν συνυπάρχουν κόπωση, αύξηση βάρους και δυσανεξία στο κρύο, ελέγχεται και η λειτουργία του θυρεοειδούς· περισσότερα για την εικόνα αυτή υπάρχουν στον οδηγό για τον υποθυρεοειδισμό και για την αντίστοιχη αγωγή στη σελίδα για το Euthyrox.
Υπάρχει και μια εκτίμηση που συχνά παραλείπεται: η σεξουαλική δραστηριότητα αποτελεί σωματική προσπάθεια. Σε ασθενή με ασταθή στηθάγχη, πρόσφατο έμφραγμα ή μη ελεγχόμενη αρρυθμία, το ερώτημα δεν είναι ποιο χάπι θα δοθεί αλλά αν η καρδιά αντέχει την προσπάθεια, και αυτό απαντάται από καρδιολόγο.
Αναστολείς PDE-5: πώς δρουν και τι δεν συνδυάζεται ποτέ
Τα φάρμακα αυτής της κατηγορίας, με γνωστότερο εκπρόσωπο τη σιλδεναφίλη, δεν προκαλούν στύση από μόνα τους. Ενισχύουν έναν μηχανισμό που ήδη υπάρχει, οπότε απαιτείται σεξουαλική διέγερση. Το βαρύ και λιπαρό γεύμα καθυστερεί την απορρόφηση της σιλδεναφίλης και είναι από τους συχνότερους λόγους για τους οποίους κάποιος θεωρεί λανθασμένα ότι το φάρμακο δεν δουλεύει.
Υπάρχει ένας συνδυασμός που δεν γίνεται ποτέ: τα νιτρώδη σε οποιαδήποτε μορφή, δηλαδή τα υπογλώσσια δισκία ή το σπρέι για τη στηθάγχη, καθώς και η ριοσιγουάτη. Η ταυτόχρονη λήψη μπορεί να προκαλέσει απότομη και επικίνδυνη πτώση της αρτηριακής πίεσης. Προσοχή χρειάζεται και στον συνδυασμό με αποκλειστές των άλφα υποδοχέων που χορηγούνται για τον προστάτη.
Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι πονοκέφαλος, ερυθρότητα προσώπου, ρινική συμφόρηση, δυσπεψία και παροδικές οπτικές διαταραχές. Απότομη απώλεια όρασης ή ακοής σημαίνει διακοπή του φαρμάκου και ιατρική εκτίμηση, ενώ στύση που διαρκεί περισσότερο από τέσσερις ώρες και είναι επώδυνη αποτελεί επείγον περιστατικό. Η αγορά τέτοιων σκευασμάτων από ανεξέλεγκτες ιστοσελίδες είναι πραγματικός κίνδυνος, γιατί το προϊόν μπορεί να περιέχει άγνωστη ποσότητα δραστικής ουσίας· στην Ελλάδα η νόμιμη κυκλοφορία των φαρμάκων εποπτεύεται από τον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων.
Πότε δεν περιμένετε
Ορισμένες εικόνες δεν αντιμετωπίζονται με αναζήτηση συνταγής αλλά με εξέταση. Πόνος στο στήθος, δύσπνοια ή έντονη κόπωση στην προσπάθεια σημαίνουν καρδιολογικό έλεγχο πριν από οποιαδήποτε θεραπεία για τη στύση.
Επείγουσα είναι και η στύση που διαρκεί περισσότερο από τέσσερις ώρες, ανεξάρτητα από το αν προηγήθηκε λήψη φαρμάκου, επειδή μπορεί να αφήσει μόνιμη βλάβη· σε αυτή την περίπτωση απευθύνεστε άμεσα σε τμήμα επειγόντων περιστατικών. Χρειάζεται εξέταση χωρίς καθυστέρηση και η στυτική δυσλειτουργία που εμφανίζεται μετά από τραυματισμό στην πύελο ή στο περίνεο, ιδίως σε νεότερο άνδρα, καθώς και η εμφάνιση επώδυνου όζου ή κάμψης του πέους.
Το ίδιο ισχύει όταν συνυπάρχουν μούδιασμα στην περιοχή της σέλας, διαταραχή ούρησης ή αδυναμία στα κάτω άκρα, γιατί αυτά παραπέμπουν σε νευρολογικό πρόβλημα. Τέλος, ο συνδυασμός μειωμένης λίβιντο, έντονης κόπωσης και μείωσης της τριχοφυΐας ή του όγκου των όρχεων κατευθύνει προς ορμονική διερεύνηση, η οποία γίνεται με εξετάσεις αίματος και κλινική εξέταση.
Τι μπορεί και τι δεν μπορεί να γίνει εξ αποστάσεως
Η υπηρεσία μας λειτουργεί με ιατρικό ερωτηματολόγιο: συμπληρώνετε μια φόρμα και ο ιατρός την αξιολογεί ασύγχρονα. Δεν γίνονται βιντεοκλήσεις ούτε τηλεφωνικές συνομιλίες. Αν ο γιατρός έχει ερωτήσεις, τις θέτει γραπτώς στη συνομιλία του λογαριασμού σας και λαμβάνετε ειδοποίηση με email. Δεν γίνεται κλινική εξέταση, δεν μετράται αρτηριακή πίεση και δεν λαμβάνονται εξετάσεις αίματος.
Ιατρική επιμέλεια κειμένου και αξιολόγηση των αιτημάτων: Damian Wojno, γιατρός με πολωνική άδεια άσκησης επαγγέλματος, αρ. 3211301. Ο γιατρός είναι εγγεγραμμένος στην Πολωνία και δεν είναι εγγεγραμμένος σε ελληνικό Ιατρικό Σύλλογο. Ο φορέας της υπηρεσίας είναι η MEDINOW Sp. z o.o., με έδρα στο Olsztyn της Πολωνίας.
Αν ο γιατρός εκδώσει συνταγή, τη λαμβάνετε σε μορφή PDF με email. Η συνταγή εκδίδεται στη διασυνοριακή μορφή που προβλέπει το παράρτημα της οδηγίας 2012/52/ΕΕ. Δεν πρόκειται για άυλη συνταγή και δεν λαμβάνετε κωδικό συνταγής με SMS. Στο φαρμακείο να έχετε μαζί σας έγγραφο ταυτότητας. Για τη χορήγηση του φαρμάκου αποφασίζει ο φαρμακοποιός. Μπορεί να αρνηθεί, για παράδειγμα αν έχει θεμιτές και αιτιολογημένες αμφιβολίες για τη γνησιότητα ή το περιεχόμενο της συνταγής (ν. 4213/2013, άρθρο 10).
Για τη στυτική δυσλειτουργία αυτό σημαίνει κάτι συγκεκριμένο: μέσω της υπηρεσίας «Ιατρική συνταγή online» μπορείτε να ζητήσετε συνταγή είτε για αγωγή που ήδη λαμβάνετε είτε για πρώτη φορά, αλλά η πρώτη συνταγή είναι δυσκολότερη περίπτωση. Ο ιατρός κρίνει από το ερωτηματολόγιο αν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις και αν λείπουν αντενδείξεις, μπορεί να ζητήσει πρόσφατη μέτρηση της αρτηριακής πίεσης ή αποτελέσματα εξετάσεων, να σας συστήσει εξέταση από κοντά ή να αρνηθεί. Πληρώνετε την ιατρική αξιολόγηση και όχι το φάρμακο. Το φάρμακο το πληρώνετε στο φαρμακείο στο σύνολό του και δεν υποβάλλουμε αιτήματα αποζημίωσης για λογαριασμό σας.
Χρειάζεται συνταγή η σιλδεναφίλη;
Ναι. Όλες οι συσκευασίες σιλδεναφίλης στις λίστες του ΕΟΦ ανήκουν στα συνταγογραφούμενα φάρμακα (ΣΥΦΑ). Ο έλεγχος πριν από τη χορήγηση αφορά κυρίως τα φάρμακα που ήδη λαμβάνετε και την κατάσταση της καρδιάς σας, γιατί υπάρχουν συνδυασμοί που μπορούν να προκαλέσουν απότομη πτώση της πίεσης. Περισσότερες πληροφορίες για τη δράση και τις ανεπιθύμητες ενέργειες υπάρχουν στη σελίδα για τη σιλδεναφίλη.
Παίρνω φάρμακα για την καρδιά. Μπορώ να λάβω αναστολέα PDE-5;
Τα νιτρώδη σε κάθε μορφή, δηλαδή τα υπογλώσσια δισκία και το σπρέι για τη στηθάγχη, καθώς και η ριοσιγουάτη, δεν συνδυάζονται ποτέ με αυτά τα φάρμακα, γιατί η πίεση μπορεί να πέσει απότομα και επικίνδυνα. Προσοχή χρειάζεται και όταν λαμβάνετε αποκλειστή των άλφα υποδοχέων για τον προστάτη. Η απόφαση λαμβάνεται από ιατρό που γνωρίζει τον πλήρη κατάλογο των φαρμάκων σας. Αν έχετε συμπτώματα στην προσπάθεια, προηγείται καρδιολογική εκτίμηση.
Είναι η στυτική δυσλειτουργία φυσιολογικό μέρος της ηλικίας;
Όχι. Η συχνότητά της αυξάνεται με τα χρόνια, αλλά αυτό συμβαίνει επειδή αυξάνονται και οι παθήσεις που την προκαλούν, όπως η αθηροσκλήρωση, ο διαβήτης και η υπέρταση. Η αντιμετώπιση αυτών των παθήσεων ωφελεί πολύ περισσότερα από τη σεξουαλική λειτουργία. Για τον λόγο αυτό ένα νέο και επίμονο πρόβλημα αξίζει διερεύνηση και όχι αποδοχή ως αναπόφευκτο.
Τι εξετάσεις χρειάζονται συνήθως;
Συνήθως μετρώνται η αρτηριακή πίεση, το σάκχαρο, το λιπιδαιμικό προφίλ και η τεστοστερόνη σε πρωινό δείγμα, ενώ ανάλογα με την εικόνα ελέγχεται και ο θυρεοειδής. Ο ιατρός αξιολογεί επίσης τον κατάλογο των φαρμάκων σας, γιατί αρκετά από αυτά επηρεάζουν τη στύση. Καμία από αυτές τις εξετάσεις δεν γίνεται εξ αποστάσεως με ερωτηματολόγιο.
Μπορείτε να μου δώσετε πρώτη συνταγή μέσω της φόρμας;
Ναι, αν ο ιατρός κρίνει από το ερωτηματολόγιο ότι υπάρχουν σαφείς ενδείξεις και δεν υπάρχουν αντενδείξεις. Επειδή η πρώτη αντιμετώπιση αυτού του συμπτώματος συνήθως περιλαμβάνει μέτρηση αρτηριακής πίεσης και εργαστηριακό έλεγχο, που δεν γίνονται εξ αποστάσεως, ο ιατρός μπορεί να ζητήσει πρόσφατη μέτρηση ή αποτελέσματα, να σας συστήσει εξέταση από κοντά ή να αρνηθεί. Αν έχετε συμπτώματα από αυτά που περιγράφονται ως επείγοντα, απευθύνεστε σε τμήμα επειγόντων περιστατικών.
- Πηγή: ΕΟΦ, κατάλογος Δελτίου Τιμών (ΣΥΦΑ, ανατιμολόγηση 2026)
- EMA: Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος Viagra (ΠΧΠ, ελληνικά)
- Οδηγία 2011/24/ΕΕ για τα δικαιώματα των ασθενών στη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη
- Εκτελεστική οδηγία 2012/52/ΕΕ: στοιχεία των ιατρικών συνταγών που εκδίδονται σε άλλο κράτος μέλος
- ν. 4213/2013, άρθρο 10 (ΦΕΚ Α 261/2013, api.et.gr)