Ουρολοίμωξη: συμπτώματα, αίτια και θεραπεία
Η ουρολοίμωξη είναι λοίμωξη του ουροποιητικού συστήματος· όταν αφορά την ουροδόχο κύστη, ονομάζεται κυστίτιδα. Συνήθως προκαλεί τσούξιμο στην ούρηση και συχνή ανάγκη για ούρηση, ενώ πυρετός ή πόνος στη μέση, κάτω από τα πλευρά, μπορεί να δείχνουν λοίμωξη στους νεφρούς. Ο οδηγός εξηγεί τα συμπτώματα, ποιοι χρειάζονται γιατρό από κοντά, τι ισχύει για την αντιβίωση και τι βοηθά στην πρόληψη.
Τι είναι η ουρολοίμωξη και πώς προκαλείται
Σύμφωνα με την ενημέρωση του βρετανικού NHS για ασθενείς, οι λοιμώξεις του ουροποιητικού μπορεί να αφορούν διαφορετικά σημεία: την ουροδόχο κύστη (κυστίτιδα), την ουρήθρα (ουρηθρίτιδα) ή τους νεφρούς. Συνήθως τις προκαλούν βακτήρια του εντέρου, που μπαίνουν από την ουρήθρα, τον σωλήνα που μεταφέρει τα ούρα έξω από το σώμα. Οι γυναίκες έχουν πιο κοντή ουρήθρα, οπότε τα βακτήρια φτάνουν ευκολότερα στην κύστη ή στους νεφρούς.
Η ίδια πηγή σημειώνει ότι οι ουρολοιμώξεις μπορεί να αντιμετωπιστούν με αντιβιοτικά, αλλά τα αντιβιοτικά δεν χρειάζονται πάντα. Αν χρειάζονται, το αποφασίζει ο γιατρός.
Ουρολοίμωξη: συμπτώματα
Το NHS αναφέρει ως πιθανά συμπτώματα ουρολοίμωξης τα παρακάτω. Σκούρα ούρα με έντονη οσμή, χωρίς άλλο σύμπτωμα, μπορεί να οφείλονται απλώς στο ότι δεν πίνετε αρκετό νερό.
- πόνος ή αίσθημα καψίματος κατά την ούρηση·
- ανάγκη να ουρείτε συχνότερα απ' ό,τι συνήθως, ακόμη και στη διάρκεια της νύχτας·
- απότομη ή επείγουσα ανάγκη να ουρήσετε·
- ούρα που είναι θολά ή έχουν αίμα·
- πόνος χαμηλά στην κοιλιά ή πόνος στη μέση, που εντοπίζεται ακριβώς κάτω από τα πλευρά·
- ρίγη με αίσθημα ζέστης ή κρύου και υψηλός πυρετός, ή αντίθετα θερμοκρασία σώματος πολύ χαμηλή (κάτω από 36 °C)·
- κούραση ή αδυναμία.
Συμπτώματα σε ηλικιωμένους και σε παιδιά
Σε ηλικιωμένους με προβλήματα μνήμης ή συγκέντρωσης, όπως η άνοια, και σε άτομα με ουροκαθετήρα, η ουρολοίμωξη μπορεί να εκδηλωθεί διαφορετικά: με αλλαγή συμπεριφοράς, ανησυχία ή σύγχυση, με ακράτεια χειρότερη από το συνηθισμένο ή με νέο ρίγος. Ένα παιδί μπορεί να έχει πυρετό, γενική κακουχία, ενούρηση ή έμετο, ενώ τα μωρά μπορεί να είναι ευερέθιστα και να μην τρώνε ή να μην πίνουν κανονικά.
Και στις δύο ομάδες η εκτίμηση γίνεται από γιατρό από κοντά. Ο οδηγός αυτός απευθύνεται σε ενήλικες και δεν αντικαθιστά την εξέταση ενός παιδιού ή ενός ηλικιωμένου με αλλαγή στη συμπεριφορά.
Πότε χρειάζεστε γιατρό από κοντά χωρίς αναβολή
Το NHS συνιστά γρήγορη ιατρική εκτίμηση όταν υπάρχει πιθανή ουρολοίμωξη και ισχύει κάποιο από τα παρακάτω. Μερικά από αυτά τα σημεία μπορεί να δείχνουν ότι η λοίμωξη έχει φτάσει στους νεφρούς· μια τέτοια λοίμωξη, αν μείνει χωρίς θεραπεία, μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρή νόσο και να καταλήξει σε σήψη. Η αξιολόγηση του EMA για τα φάρμακα με φωσφομυκίνη (2020) σημειώνει επίσης ότι στους άνδρες οι λοιμώξεις του ουροποιητικού θεωρούνται γενικά επιπλεγμένες.
Σύγχυση, υπνηλία ή δυσκολία στην ομιλία χρειάζονται άμεση βοήθεια. Επείγοντα συμπτώματα δεν αξιολογούνται online· σε επείγουσα περίπτωση καλέστε το 112 ή το ΕΚΑΒ στο 166.
- ασθενής 65 ετών ή μεγαλύτερος, ή παιδί μέχρι 15 ετών·
- πυρετός πολύ υψηλός ή θερμοκρασία πολύ χαμηλή, ρίγη ή αίσθημα ζέστης ή κρύου·
- ο ασθενής είναι άνδρας·
- σακχαρώδης διαβήτης ή εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα·
- εγκυμοσύνη ή χρήση ουροκαθετήρα·
- πόνος χαμηλά στην κοιλιά ή στη μέση κάτω από τα πλευρά, ή αίμα στα ούρα·
- συμπτώματα που χειροτερεύουν ραγδαία ή δεν δείχνουν βελτίωση ενώ έχουν περάσει 48 ώρες από τότε που ξεκίνησε η θεραπεία·
- λοιμώξεις που ξανάρχονται συχνά: 2 μέσα σε περίοδο 6 μηνών ή 3 μέσα σε περίοδο 12 μηνών.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Στους παράγοντες που διευκολύνουν την είσοδο βακτηρίων στην κύστη το NHS περιλαμβάνει τους παρακάτω. Μερικοί από αυτούς, όπως η χρήση σπερματοκτόνων ή τα λίγα υγρά, αλλάζουν με απλά μέτρα· άλλοι, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης που δεν είναι καλά ρυθμισμένος, χρειάζονται τη φροντίδα του γιατρού σας.
- εγκυμοσύνη·
- σκούπισμα από πίσω προς τα μπροστά μετά την τουαλέτα·
- καταστάσεις που φράζουν το ουροποιητικό, όπως οι πέτρες στα νεφρά·
- καταστάσεις που δυσκολεύουν το πλήρες άδειασμα της κύστης, όπως η διόγκωση του προστάτη στους άνδρες ή η δυσκοιλιότητα στα παιδιά·
- ουροκαθετήρας·
- εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, για παράδειγμα με αρρύθμιστο σακχαρώδη διαβήτη ή κατά τη χημειοθεραπεία·
- εμμηνόπαυση·
- σπερματοκτόνα στην αντισύλληψη·
- ανεπαρκής πρόσληψη υγρών.
Ποιες εξετάσεις έχουν νόημα
Κατά το NHS, η εξέταση ούρων δεν είναι πάντα απαραίτητη, μπορεί όμως να τη ζητήσει ο γιατρός. Αν η λοίμωξη ξαναεμφανιστεί αφού ολοκληρωθεί η θεραπεία, ή αν έχετε 2 επεισόδια μέσα σε διάστημα 6 μηνών ή 3 μέσα σε διάστημα 12 μηνών, χρειάζεται γιατρός. Ο γιατρός μπορεί να τροποποιήσει την αγωγή ή να σας στείλει για περαιτέρω εξετάσεις. Σε ορισμένες χρόνιες λοιμώξεις οι εξετάσεις ούρων δεν εντοπίζουν πάντα τη λοίμωξη.
Η αξιολόγηση του EMA για τα φάρμακα με φωσφομυκίνη (2020) αναφέρει ότι σε επίμονες λοιμώξεις συνιστάται ενδελεχής εξέταση και επαναξιολόγηση της διάγνωσης, γιατί συχνά πρόκειται για επιπλεγμένες λοιμώξεις ή για ανθεκτικά βακτήρια.
Αν ο γιατρός σας συστήσει εργαστηριακές εξετάσεις, μπορείτε να διαβάσετε και τη σελίδα για το παραπεμπτικό εξετάσεων. Το εργαστήριο ή το κέντρο αποφασίζει αν θα το δεχτεί και η εξέταση πληρώνεται χωριστά.
Αντιβίωση για ουρολοίμωξη: τι αποφασίζει ο γιατρός
Αν θα συνταγογραφηθεί αντιβιοτικό, το αποφασίζει ο γιατρός μετά από αξιολόγηση της κατάστασής σας· πολλές λοιμώξεις χρειάζονται εξέταση από κοντά. Κατά το NHS, ο γιατρός μπορεί να προτείνει μέτρα αυτοφροντίδας και ένα παυσίπονο, να συνταγογραφήσει σύντομο σχήμα αντιβιοτικού ή να ζητήσει αναμονή 48 ωρών πριν από το αντιβιοτικό, μήπως τα συμπτώματα υποχωρήσουν από μόνα τους. Αν ξεκινήσει αντιβιοτικό, είναι σημαντικό να ολοκληρωθεί όπως συνταγογραφήθηκε, ακόμη κι αν τα συμπτώματα υποχωρήσουν νωρίτερα.
Κάθε νέα λοίμωξη αξιολογείται από την αρχή. Υπόλοιπα αντιβιοτικού από παλιότερη συνταγή ή φάρμακο που γράφτηκε για άλλο άτομο δεν χρησιμοποιούνται.
Για τις κινολόνες, όπως η σιπροφλοξασίνη, η αξιολόγηση του EMA (παραπομπή άρθρου 31, Παράρτημα III του 2019) κατέληξε ότι στη μη επιπλεγμένη κυστίτιδα πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο όταν δεν είναι κατάλληλα τα άλλα αντιβακτηριακά φάρμακα που συνιστώνται συνήθως. Περισσότερα υπάρχουν στη σελίδα για τη σιπροφλοξασίνη.
Φωσφομυκίνη από το στόμα
Η φωσφομυκίνη τρομεταμόλη σε κοκκία των 3 g είναι αντιβιοτικό για λήψη από το στόμα. Μετά την αξιολόγηση του EMA για τα φάρμακα με φωσφομυκίνη (2020), η ένδειξή της περιορίζεται στην οξεία μη επιπλεγμένη κυστίτιδα σε ενήλικες και έφηβες γυναίκες και στην προφύλαξη πριν από διορθική βιοψία του προστάτη· στην κυστίτιδα χορηγείται εφάπαξ. Σύμφωνα με την ίδια αξιολόγηση, η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα σε παιδιά κάτω των 12 ετών δεν έχουν τεκμηριωθεί, η χρήση δεν συνιστάται σε σοβαρή νεφρική δυσλειτουργία με κάθαρση κρεατινίνης κάτω από 10 ml/min και η συγχορήγηση με μετοκλοπραμίδη πρέπει να αποφεύγεται.
Ως ανεπιθύμητη ενέργεια που χρειάζεται προσοχή αναφέρεται η διάρροια που σχετίζεται με το κλωστηρίδιο το δύσκολο, κατά τη διάρκεια ή μετά τη θεραπεία, ενώ σε σοβαρή αλλεργική αντίδραση η θεραπεία διακόπτεται αμέσως. Στον κατάλογο του ΕΟΦ η φωσφομυκίνη από το στόμα εμφανίζεται με έναν κωδικό (288080101, κοκκία 3 g, κουτί με 2 φακελίσκους) στη λίστα ΣΥΦΑ. Πηγή: ΕΟΦ, λίστα ΣΥΦΑ του Δελτίου Τιμών (ανατιμολόγηση 2026).
Ανακούφιση και πρόληψη
Το NHS προτείνει για την ανακούφιση παρακεταμόλη στον πόνο και στον πυρετό, ανάπαυση και επαρκή υγρά, ώστε τα ούρα να βγαίνουν ανοιχτόχρωμα. Συστήνει επίσης να αποφεύγετε ποτά που ίσως ερεθίζουν την ουροδόχο κύστη, για παράδειγμα χυμούς φρούτων, καφέ και αλκοόλ. Για την παρακεταμόλη υπάρχει η σελίδα για το Depon. Για την πρόληψη, η ίδια πηγή προτείνει, μεταξύ άλλων:
- μετά την τουαλέτα, σκούπισμα με κατεύθυνση από μπροστά προς τα πίσω·
- αρκετά υγρά, κυρίως νερό, ώστε να ουρείτε τακτικά μέσα στη μέρα·
- ούρηση το συντομότερο δυνατό μετά τη σεξουαλική επαφή·
- να μην κρατάτε τα ούρα όταν νιώθετε την ανάγκη και να αδειάζετε πλήρως την κύστη χωρίς βιασύνη·
- αποφυγή αρωματικών σαπουνιών στην περιοχή των γεννητικών οργάνων·
- αποφυγή προφυλακτικών ή διαφράγματος με σπερματοκτόνο λιπαντικό.
Αντιβιοτικά και διασυνοριακή συνταγή στο φαρμακείο
Σύμφωνα με τον Πανελλήνιο Φαρμακευτικό Σύλλογο, τα αντιβιοτικά δεν χορηγούνται με έγχαρτη διασυνοριακή συνταγή. Ο Σύλλογος το ανέφερε το 2026, κοινοποιώντας εγκύκλιο του ΕΟΠΥΥ, και το αντιδιαστέλλει με τις ηλεκτρονικές διασυνοριακές συνταγές, που εκτελούνται online. Κατά τον ν. 4675/2020 (άρθρο 18), κάθε συνταγή που περιέχει αντιβιοτικό είναι ηλεκτρονική.
Αν ο γιατρός εκδώσει συνταγή, τη λαμβάνετε σε μορφή PDF με email. Αυτό το PDF δεν είναι ηλεκτρονική διασυνοριακή συνταγή του ευρωπαϊκού συστήματος ανταλλαγής. Το έγγραφο δεν καταχωρίζεται στην ελληνική ηλεκτρονική συνταγογράφηση. Δεν πρόκειται για άυλη συνταγή και δεν λαμβάνετε κωδικό συνταγής με SMS.
Για τη χορήγηση του φαρμάκου αποφασίζει ο φαρμακοποιός. Ένας λόγος άρνησης, κατά το άρθρο 10 του ν. 4213/2013, είναι οι «θεμιτές και αιτιολογημένες αμφιβολίες» του φαρμακοποιού για τη γνησιότητα της συνταγής ή για τα στοιχεία που περιέχει. Στο φαρμακείο να έχετε μαζί σας έγγραφο ταυτότητας. Στην Ελλάδα η διασυνοριακή συνταγή μπορεί να εκτελεστεί το πολύ 30 ημέρες μετά την ημερομηνία της (ν. 4213/2013, άρθρο 10).
Πώς αξιολογείται ένα αίτημα για ουρολοίμωξη
Ο γιατρός αξιολογεί γραπτώς το ιατρικό ερωτηματολόγιό σας, χωρίς βιντεοκλήση και χωρίς τηλεφωνική συνομιλία. Όπου χρειάζεται, ο γιατρός ζητά έγγραφα ή αποτελέσματα εξετάσεων (π.χ. ανάλυση ούρων)· μπορεί επίσης να συστήσει εξέταση από κοντά ή να μην κάνει δεκτό το αίτημα που υποβάλατε. Αν ο γιατρός έχει ερωτήσεις, τις θέτει γραπτώς στη συνομιλία του λογαριασμού σας και λαμβάνετε ειδοποίηση με email.
Με τα σημεία που αναφέραμε στην ενότητα για το πότε χρειάζεστε γιατρό από κοντά, όπως πυρετός, πόνος στη μέση, εγκυμοσύνη ή συμπτώματα σε άνδρα, η σωστή επιλογή είναι η εξέταση από κοντά και όχι ένα γραπτό ερωτηματολόγιο.
Πόσο κοστίζει;
Το ποσό που πληρώνετε για την ιατρική αξιολόγηση αναγράφεται επάνω στο κουμπί. Η αμοιβή αφορά την ιατρική αξιολόγηση και όχι την έκδοση του εγγράφου - την απόφαση λαμβάνει ο ιατρός αφού ελέγξει το ερωτηματολόγιό σας. Εάν ο ιατρός αρνηθεί την έκδοση για ιατρικούς ή νομικούς λόγους, σας επιστρέφουμε την αμοιβή στο σύνολό της. Εάν σας ζητήσει δικαιολογητικά, έχετε τουλάχιστον 7 ημέρες για να τα υποβάλετε και θα σας υπενθυμίσουμε πριν από τη λήξη της προθεσμίας. Εάν η αξιολόγηση δεν μπορεί να ολοκληρωθεί, σας επιστρέφουμε επίσης ολόκληρο το ποσό.
Το φάρμακο το πληρώνετε στο φαρμακείο στο σύνολό του και δεν υποβάλλουμε αιτήματα αποζημίωσης για λογαριασμό σας.
Ποιος αξιολογεί το αίτημά σας;
Damian Wojno, γιατρός με πολωνική άδεια άσκησης επαγγέλματος, αρ. 3211301. Ο γιατρός είναι εγγεγραμμένος στην Πολωνία και δεν είναι εγγεγραμμένος σε ελληνικό Ιατρικό Σύλλογο.
Περνάει η ουρολοίμωξη χωρίς αντιβίωση;
Μερικές φορές. Το NHS αναφέρει ότι τα αντιβιοτικά δεν χρειάζονται πάντα και ότι ο γιατρός μπορεί να ζητήσει αναμονή 48 ωρών, μήπως τα συμπτώματα υποχωρήσουν από μόνα τους. Δεν ισχύει όμως για όλους: με πυρετό, πόνο στη μέση, εγκυμοσύνη, σε άνδρες ή όταν τα συμπτώματα επιδεινώνονται, χρειάζεται γιατρός από κοντά.
Ποια συμπτώματα δείχνουν ότι η λοίμωξη έφτασε στους νεφρούς;
Σημάδια ότι η λοίμωξη αφορά τους νεφρούς μπορεί να είναι ο υψηλός πυρετός, τα ρίγη με αίσθημα ζέστης ή κρύου και ο πόνος στη μέση που εντοπίζεται ακριβώς κάτω από τα πλευρά. Σύμφωνα με το NHS, η λοίμωξη αυτή μπορεί να γίνει σοβαρή χωρίς θεραπεία και να οδηγήσει σε σήψη, γι' αυτό χρειάζεται γρήγορη ιατρική εκτίμηση από κοντά.
Τι είναι η φωσφομυκίνη;
Είναι αντιβιοτικό. Η φωσφομυκίνη τρομεταμόλη από το στόμα, σε κοκκία των 3 g, έχει ένδειξη για την οξεία μη επιπλεγμένη κυστίτιδα σε ενήλικες και έφηβες γυναίκες και για την προφύλαξη πριν από διορθική βιοψία του προστάτη (αξιολόγηση EMA, 2020). Στον κατάλογο του ΕΟΦ βρίσκεται στη λίστα ΣΥΦΑ. Αν είναι κατάλληλη για εσάς, το κρίνει ο γιατρός.
Μπορώ να πάρω αντιβιοτικό που μου περίσσεψε από παλιά θεραπεία;
Όχι. Κάθε νέα λοίμωξη αξιολογείται από την αρχή, και υπόλοιπα αντιβιοτικού από παλιότερη συνταγή ή φάρμακο άλλου ατόμου δεν χρησιμοποιούνται. Αν έχετε συμπτώματα ουρολοίμωξης, απευθυνθείτε σε γιατρό· με πυρετό, πόνο στη μέση ή εγκυμοσύνη, σε γιατρό από κοντά.
Γιατί οι άνδρες με ουρολοίμωξη χρειάζονται εξέταση;
Το NHS συμπεριλαμβάνει τους άνδρες στα άτομα που χρειάζονται γρήγορη ιατρική εκτίμηση, και η αξιολόγηση του EMA για τη φωσφομυκίνη (2020) σημειώνει ότι στους άνδρες οι λοιμώξεις του ουροποιητικού θεωρούνται γενικά επιπλεγμένες. Στους παράγοντες κινδύνου το NHS αναφέρει και τη διόγκωση του προστάτη.
Βοηθά το κράνμπερι στην κυστίτιδα;
Το NHS αναφέρει κάποιες ενδείξεις ότι, όταν η κυστίτιδα επανέρχεται, η λήψη D-μαννόζης ή προϊόντων κράνμπερι κάθε μέρα μπορεί να βοηθά στην πρόληψη. Στοιχεία ότι ανακουφίζουν ή γιατρεύουν μια λοίμωξη που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη δεν υπάρχουν. Στην εγκυμοσύνη μιλήστε πρώτα με τον γιατρό σας, και αν παίρνετε βαρφαρίνη αποφύγετε τα προϊόντα κράνμπερι.
Χορηγείται αντιβιοτικό με έγχαρτη διασυνοριακή συνταγή;
Σύμφωνα με τον Πανελλήνιο Φαρμακευτικό Σύλλογο, τα αντιβιοτικά δεν χορηγούνται με έγχαρτη διασυνοριακή συνταγή. Οι ηλεκτρονικές διασυνοριακές συνταγές, που εκτελούνται online, αποτελούν διαφορετική περίπτωση. Η συνταγή που μπορεί να εκδώσει ο γιατρός είναι PDF που λαμβάνετε με email. Για τη χορήγηση του φαρμάκου αποφασίζει ο φαρμακοποιός.
- NHS (Ηνωμένο Βασίλειο): Urinary tract infections (UTIs), ενημέρωση για ασθενείς (αγγλικά, 2025)
- EMA: Παραπομπή άρθρου 31 για τα φάρμακα με φωσφομυκίνη, Παράρτημα III, τροποποιήσεις των πληροφοριών προϊόντος (2020, ελληνικά)
- EMA: Παραπομπή άρθρου 31 για τις κινολόνες και φθοριοκινολόνες, Παράρτημα III (2019, ελληνικά)
- Πηγή: ΕΟΦ, κατάλογος Δελτίου Τιμών (ΣΥΦΑ, ανατιμολόγηση 2026)
- ν. 4675/2020, άρθρο 18: συνταγές με αντιβιοτικά (api.et.gr)
- Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος: κοινοποίηση εγκυκλίου ΕΟΠΥΥ για τις συνταγές μετακινούμενων πολιτών (2026, OENET)
- ν. 4213/2013, άρθρο 10 (ΦΕΚ Α 261/2013, api.et.gr)