Μετάβαση στο περιεχόμενο
Ιατρός με άδεια άσκησης στην Πολωνία · αριθμός 3211301 Συνταγή κατά το πρότυπο της ΕΕ Κάθε μέρα, 7:00-1:00 (ώρα Ελλάδας)

Ciprofloxacin και Ciproxin: φθοριοκινολόνη με αυστηρούς περιορισμούς

Η σιπροφλοξασίνη (Ciprofloxacin, με εμπορική ονομασία Ciproxin) είναι αντιβιοτικό της ομάδας των φθοριοκινολονών και όλες οι συσκευασίες της στους καταλόγους του ΕΟΦ είναι συνταγογραφούμενες. Από το 2019, μετά από επανεξέταση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (EMA), η χρήση των φθοριοκινολονών είναι περιορισμένη λόγω πολύ σπάνιων αλλά σοβαρών και δυνητικά μόνιμων ανεπιθύμητων ενεργειών. Παρακάτω θα βρείτε πότε δεν ενδείκνυται, ποια σημάδια σημαίνουν διακοπή της λήψης και ποιες αλληλεπιδράσεις έχουν σημασία.

Τι είναι η σιπροφλοξασίνη και πώς δρα

Η σιπροφλοξασίνη ανήκει στις φθοριοκινολόνες. Σύμφωνα με την εναρμονισμένη Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος (ΠΧΠ) του 2008 για τα σκευάσματα σιπροφλοξασίνης της Bayer, που περιλάμβανε και το Ciproxin στην Ελλάδα (διαδικασία του άρθρου 30 στον EMA), η βακτηριοκτόνος δράση της προκύπτει από την αναστολή δύο ενζύμων, της DNA-γυράσης και της τοποϊσομεράσης IV. Τα ένζυμα αυτά χρειάζονται τα βακτήρια για να αντιγράψουν και να επιδιορθώσουν το DNA τους (παράγραφος 5.1).

Τα ιατρικά στοιχεία της σελίδας προέρχονται από ελληνικά έγγραφα του EMA των ετών 2008 και 2019· η ΠΧΠ και το Φύλλο Οδηγιών Χρήσης (ΦΟ) της δικής σας συσκευασίας μπορεί να είναι νεότερα και έχουν προτεραιότητα.

Στους καταλόγους του ΕΟΦ του 2026 η σιπροφλοξασίνη εμφανίζεται σε δισκία, σε διαλύματα για ενδοφλέβια έγχυση και σε σταγόνες για τα αυτιά ή τα μάτια· το Ciproxin ως δισκία των 500 mg σε κουτί των 10. Η επανεξέταση του EMA που περιγράφεται παρακάτω αφορούσε μόνο φάρμακα από το στόμα, με ένεση ή με εισπνοή.

Πότε η σιπροφλοξασίνη δεν είναι η κατάλληλη επιλογή

Ο EMA ολοκλήρωσε τον Νοέμβριο του 2018 την επανεξέταση των σοβαρών και δυνητικά μόνιμων ανεπιθύμητων ενεργειών των κινολονών και φθοριοκινολονών, και τον Μάρτιο του 2019 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε δεσμευτική απόφαση για όλη την ΕΕ. Σύμφωνα με την ανακοίνωση του EMA, οι φθοριοκινολόνες δεν χρησιμοποιούνται στις εξής περιπτώσεις:

  • σε λοιμώξεις που υποχωρούν και χωρίς θεραπεία ή δεν είναι σοβαρές, για παράδειγμα λοιμώξεις του φάρυγγα·
  • σε λοιμώξεις που δεν οφείλονται σε βακτήρια, όπως η μη βακτηριακή (χρόνια) προστατίτιδα·
  • για την πρόληψη της διάρροιας των ταξιδιωτών ή της υποτροπής λοιμώξεων του κατώτερου ουροποιητικού που δεν επεκτείνονται πέρα από την ουροδόχο κύστη·
  • σε ήπιες ή μέτριες βακτηριακές λοιμώξεις, εκτός αν δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν άλλα αντιβιοτικά που συνιστώνται συνήθως για αυτές.

Ειδικά για την κυστίτιδα και άλλες λοιμώξεις

Για τη σιπροφλοξασίνη ειδικά, το Παράρτημα III της ίδιας επανεξέτασης ορίζει ότι στη μη επιπεπλεγμένη οξεία κυστίτιδα χρησιμοποιείται μόνο όταν τα αντιβιοτικά που συνιστώνται συνήθως θεωρούνται ακατάλληλα. Το ίδιο παράρτημα ζητά να λαμβάνονται υπόψη οι επίσημες οδηγίες για την κατάλληλη χρήση των αντιβακτηριακών φαρμάκων. Για το πότε μια ουρολοίμωξη χρειάζεται εκτίμηση από κοντά, δείτε τον οδηγό για την ουρολοίμωξη.

Η ΠΧΠ του 2008 προσθέτει ότι η σιπροφλοξασίνη δεν συνιστάται για λοιμώξεις από στρεπτόκοκκο, λόγω ανεπαρκούς αποτελεσματικότητας (παράγραφος 4.4). Για ένα αντιβιοτικό άλλης ομάδας δείτε τη σελίδα για την αμοξικιλλίνη.

Η δόση και η διάρκεια εξαρτώνται από τη λοίμωξη και προσαρμόζονται σε νεφρική δυσλειτουργία, γι' αυτό δεν παραθέτουμε αριθμούς. Η αγωγή λαμβάνεται όπως την όρισε ο γιατρός, εκτός από τα σημάδια που περιγράφονται παρακάτω.

Πότε δεν πρέπει να λαμβάνεται: αντενδείξεις

Η εναρμονισμένη ΠΧΠ του 2008 αναφέρει δύο αντενδείξεις (παράγραφος 4.3): υπερευαισθησία στη σιπροφλοξασίνη, σε άλλες κινολόνες ή σε κάποιο από τα έκδοχα, και ταυτόχρονη λήψη τιζανιδίνης. Σε μελέτη με υγιείς εθελοντές τα επίπεδα της τιζανιδίνης στον ορό αυξήθηκαν πολλαπλάσια όταν χορηγήθηκε μαζί με σιπροφλοξασίνη, με ενισχυμένη υποτασική και ηρεμιστική δράση (παράγραφος 4.5).

Μετά την επανεξέταση του 2019, το Παράρτημα III προσθέτει στην αρχή των προειδοποιήσεων ότι η χρήση αποφεύγεται σε όσους έχουν παρουσιάσει στο παρελθόν σοβαρή ανεπιθύμητη ενέργεια από κινολόνη ή φθοριοκινολόνη. Σε αυτούς η θεραπεία ξεκινά μόνο αν δεν υπάρχει εναλλακτική επιλογή και μετά από προσεκτική στάθμιση οφέλους και κινδύνου. Αν σας έχει συμβεί κάτι τέτοιο, να το αναφέρετε στο ερωτηματολόγιο.

Σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες: τένοντες, νεύρα και διάθεση

Ο EMA περιγράφει πολύ σπάνιες αλλά σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες των φθοριοκινολονών, που μπορεί να διαρκέσουν μήνες ή χρόνια, να προκαλέσουν αναπηρία και να μην αναστρέφονται. Αφορούν τους τένοντες, τους μύες, τις αρθρώσεις, το νευρικό σύστημα και τις αισθήσεις: φλεγμονή ή ρήξη τένοντα, μυϊκό πόνο ή αδυναμία, πόνο ή οίδημα στις αρθρώσεις, δυσκολία στη βάδιση, μούδιασμα ή καυστικό πόνο, κόπωση, κατάθλιψη, προβλήματα μνήμης και ύπνου, καθώς και αλλαγές στην όραση, την ακοή, τη γεύση και την όσφρηση.

Η βλάβη στον τένοντα, συχνότερα στον αχίλλειο, μπορεί να εμφανιστεί από τις πρώτες δύο ημέρες της θεραπείας ή ακόμη και μήνες μετά τη διακοπή της. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος σε ηλικία άνω των 60 ετών, σε νεφρική νόσο, μετά από μεταμόσχευση οργάνου και όταν λαμβάνονται ταυτόχρονα κορτικοστεροειδή, ένας συνδυασμός που ο EMA συστήνει να αποφεύγεται.

Η νευροπάθεια εκδηλώνεται με πόνο, κάψιμο, μυρμήγκιασμα, μούδιασμα ή αδυναμία, κυρίως στα πόδια ή στα χέρια. Η ΠΧΠ του 2008 περιγράφει επίσης σπασμούς σε άτομα με προδιάθεση και ψυχιατρικές αντιδράσεις, που μπορεί να εμφανιστούν ακόμη και μετά την πρώτη δόση· σε σπάνιες περιπτώσεις η κατάθλιψη ή η ψύχωση μπορεί να εξελιχθεί σε αυτοκαταστροφική συμπεριφορά, οπότε η σιπροφλοξασίνη διακόπτεται (παράγραφος 4.4).

Με το πρώτο από αυτά τα σημάδια, ο EMA συμβουλεύει να διακόψετε τη λήψη και να επικοινωνήσετε με τον γιατρό σας πριν συνεχίσετε τη θεραπεία· μαζί θα αποφασίσετε αν θα συνεχίσετε ή αν χρειάζεστε αντιβιοτικό άλλης ομάδας.

Αν έχετε σκέψεις αυτοκτονίας, καλέστε τη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018, που λειτουργεί όλο το 24ωρο, 7 ημέρες την εβδομάδα, με αστική χρέωση. Σε άμεσο κίνδυνο καλέστε το 112 ή το ΕΚΑΒ στο 166.

Άλλες προειδοποιήσεις της ΠΧΠ

Η εναρμονισμένη ΠΧΠ του 2008 (παράγραφος 4.4) αναφέρει επίσης τα εξής:

  • αλλεργικές αντιδράσεις, μέχρι και αναφυλαξία, ακόμη και μετά από μία μόνο δόση·
  • αντιδράσεις φωτοευαισθησίας: στη διάρκεια της θεραπείας αποφεύγεται η παρατεταμένη έκθεση στον ήλιο ή σε υπεριώδη ακτινοβολία·
  • επιμήκυνση του διαστήματος QT στο ηλεκτροκαρδιογράφημα, με ανάγκη προσοχής σε όσους διατρέχουν κίνδυνο αρρυθμίας τύπου torsade de pointes·
  • σοβαρή και επίμονη διάρροια στη διάρκεια της θεραπείας ή εβδομάδες αργότερα, που μπορεί να οφείλεται σε κολίτιδα από αντιβιοτικά· σε αυτή την περίπτωση δεν λαμβάνονται φάρμακα που μειώνουν την κινητικότητα του εντέρου·
  • σημεία ηπατικής νόσου, όπως ίκτερος, σκούρα ούρα, κνησμός ή ευαισθησία στην κοιλιά, οπότε η θεραπεία διακόπτεται·
  • προσοχή στη βαριά μυασθένεια και αποφυγή σε έλλειψη του ενζύμου G6PD (γλυκόζη-6-φωσφορική αφυδρογονάση), εκτός αν το όφελος υπερτερεί·
  • κρυσταλλουρία: συστήνεται καλή ενυδάτωση.

Σάκχαρο, συχνές παρενέργειες και οδήγηση

Από το 2019, μετά από αξιολόγηση ασφάλειας της επιτροπής PRAC που υιοθέτησε η CMDh, οι πληροφορίες της σιπροφλοξασίνης για συστημική χρήση αναφέρουν διαταραχές του σακχάρου του αίματος, δηλαδή υπογλυκαιμία και υπεργλυκαιμία. Εμφανίζονται κυρίως σε άτομα με διαβήτη που λαμβάνουν ταυτόχρονα αντιδιαβητικό από το στόμα ή ινσουλίνη, και έχουν αναφερθεί περιπτώσεις υπογλυκαιμικού κώματος. Αν έχετε διαβήτη, το σάκχαρο χρειάζεται προσεκτική παρακολούθηση.

Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες στην ΠΧΠ του 2008 είναι η ναυτία και η διάρροια (παράγραφος 4.8). Λόγω της επίδρασης στο νευρικό σύστημα, η σιπροφλοξασίνη μπορεί να επηρεάσει τον χρόνο αντίδρασης και να μειώσει την ικανότητα οδήγησης ή χειρισμού μηχανημάτων (παράγραφος 4.7).

Αλληλεπιδράσεις: γάλα, σίδηρος και άλλα φάρμακα

Φάρμακα και συμπληρώματα με ασβέστιο, μαγνήσιο, αργίλιο ή σίδηρο, η σεβελαμέρη, η σουκραλφάτη και τα αντιόξινα μειώνουν την απορρόφηση της σιπροφλοξασίνης από το στόμα. Σύμφωνα με την ΠΧΠ του 2008, το δισκίο λαμβάνεται 1 έως 2 ώρες πριν από αυτά ή τουλάχιστον 4 ώρες μετά· ο περιορισμός δεν αφορά τους ανταγωνιστές των υποδοχέων H2. Το ασβέστιο ενός κανονικού γεύματος δεν επηρεάζει σημαντικά την απορρόφηση, αποφεύγεται όμως η λήψη μόνο με γάλα, γιαούρτι ή ποτά εμπλουτισμένα με μέταλλα, όπως χυμός με ασβέστιο (παράγραφος 4.5).

Η σιπροφλοξασίνη αναστέλλει το ένζυμο CYP1A2 και μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα φαρμάκων όπως η θεοφυλλίνη, η κλοζαπίνη και η ροπινιρόλη· αυξημένα επίπεδα έχουν αναφερθεί και για την καφεΐνη. Με τη θεοφυλλίνη ελέγχονται τα επίπεδα στον ορό και η δόση μειώνεται όταν χρειάζεται. Η ταυτόχρονη χρήση με μεθοτρεξάτη δεν συνιστάται. Με τη βαρφαρίνη μπορεί να ενισχυθεί η αντιπηκτική δράση, γι' αυτό συστήνεται συχνός έλεγχος του INR, ενώ με τη φαινυτοΐνη τα επίπεδα μπορεί να αυξηθούν ή να μειωθούν.

Γι' αυτό ο γιατρός χρειάζεται τον πλήρη κατάλογο των φαρμάκων και των συμπληρωμάτων που λαμβάνετε.

Εγκυμοσύνη, θηλασμός και παιδιά

Σύμφωνα με την ΠΧΠ του 2008, τα διαθέσιμα δεδομένα από έγκυες δεν δείχνουν δυσπλασίες ή τοξικότητα για το έμβρυο ή το νεογνό. Επειδή όμως σε νεαρά ζώα παρατηρήθηκαν επιδράσεις στον χόνδρο των αρθρώσεων, η χρήση στην κύηση αποφεύγεται κατά προτίμηση. Η σιπροφλοξασίνη περνά στο μητρικό γάλα και, λόγω πιθανού κινδύνου για τις αρθρώσεις, δεν χρησιμοποιείται στον θηλασμό (παράγραφος 4.6).

Στα παιδιά και τους εφήβους η χρήση ακολουθεί τις επίσημες οδηγίες και ξεκινά μόνο μετά από προσεκτική στάθμιση οφέλους και κινδύνου, λόγω πιθανών ανεπιθύμητων ενεργειών στις αρθρώσεις (παράγραφος 4.4).

Αντοχή στα αντιβιοτικά και περισσευούμενα δισκία

Η ΠΧΠ του 2008 σημειώνει ότι κατά τη διάρκεια ή μετά από θεραπεία με σιπροφλοξασίνη μπορεί να απομονωθούν ανθεκτικά βακτήρια, με ιδιαίτερο κίνδυνο όταν η θεραπεία διαρκεί πολύ (παράγραφος 4.4).

Τα δισκία που περίσσεψαν από παλιότερη αγωγή δεν είναι εφεδρεία: μια νέα λοίμωξη αξιολογείται από την αρχή, ακόμη και αν τα συμπτώματα μοιάζουν με τα προηγούμενα. Αντιβιοτικό που συνταγογραφήθηκε για άλλο πρόσωπο δεν το λαμβάνετε.

Πώς αξιολογεί ο γιατρός ένα αίτημα για σιπροφλοξασίνη

Συμπληρώνετε ιατρικό ερωτηματολόγιο και περιγράφετε τα συμπτώματά σας ή το φάρμακο που ήδη λαμβάνετε. Ο γιατρός αξιολογεί γραπτώς το ιατρικό ερωτηματολόγιό σας, χωρίς βιντεοκλήση και χωρίς τηλεφωνική συνομιλία. Αν ο γιατρός έχει ερωτήσεις, τις θέτει γραπτώς στη συνομιλία του λογαριασμού σας και λαμβάνετε ειδοποίηση με email.

Αν θα συνταγογραφηθεί αντιβιοτικό, το αποφασίζει ο γιατρός μετά από αξιολόγηση της κατάστασής σας· πολλές λοιμώξεις χρειάζονται εξέταση από κοντά. Για τη σιπροφλοξασίνη ο γιατρός λαμβάνει υπόψη και τους περιορισμούς του EMA που περιγράφονται παραπάνω. Μπορεί να ζητήσει περισσότερες πληροφορίες ή αποτελέσματα εξετάσεων, να συστήσει εξέταση από κοντά ή να αρνηθεί το αίτημα.

Η ανανέωση μιας παλιάς συνταγής δεν είναι το ίδιο με τη θεραπεία μιας νέας λοίμωξης. Επείγοντα συμπτώματα δεν αξιολογούνται online· σε επείγουσα περίπτωση καλέστε το 112 ή το ΕΚΑΒ στο 166.

Συνταγή, φαρμακείο και κόστος

Αν ο γιατρός εκδώσει συνταγή, τη λαμβάνετε σε μορφή PDF με email. Το έγγραφο δεν καταχωρίζεται στην ελληνική ηλεκτρονική συνταγογράφηση. Για τη χορήγηση του φαρμάκου αποφασίζει ο φαρμακοποιός. Σύμφωνα με τον Πανελλήνιο Φαρμακευτικό Σύλλογο, τα αντιβιοτικά δεν χορηγούνται με έγχαρτη διασυνοριακή συνταγή. Στο φαρμακείο να έχετε μαζί σας έγγραφο ταυτότητας.

Την αμοιβή της ιατρικής αξιολόγησης τη βλέπετε στο κουμπί της σελίδας πριν από την πληρωμή. Το φάρμακο το πληρώνετε στο φαρμακείο στο σύνολό του και δεν υποβάλλουμε αιτήματα αποζημίωσης για λογαριασμό σας. Για τον τρόπο λειτουργίας της υπηρεσίας δείτε τη σελίδα για τη συνταγογράφηση online.

Ιατρική επιμέλεια και πληροφορίες για τον γιατρό

Ιατρική επιμέλεια κειμένου: Damian Wojno, γιατρός με πολωνική άδεια άσκησης επαγγέλματος, αρ. 3211301. Ο γιατρός είναι εγγεγραμμένος στην Πολωνία και δεν είναι εγγεγραμμένος σε ελληνικό Ιατρικό Σύλλογο.

Το περιεχόμενο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά την εξέταση από γιατρό, την ΠΧΠ ούτε το ΦΟ του σκευάσματος που λαμβάνετε.

Χρειάζεται ιατρική συνταγή για το Ciproxin;

Στους καταλόγους του ΕΟΦ του 2026 το Ciproxin 500 mg σε κουτί των 10 δισκίων (κωδικός 196220501) βρίσκεται στον κατάλογο ΣΥΦΑ, δηλαδή των συνταγογραφούμενων φαρμάκων. Από τις 41 συσκευασίες των καταλόγων με μόνη δραστική ουσία τη σιπροφλοξασίνη, οι 34 είναι στον κατάλογο ΣΥΦΑ και οι 7 στο φύλλο ΔΙΑΓΡΑΦΕΣ του ίδιου καταλόγου, ενώ καμία δεν βρίσκεται στον κατάλογο ΜΗΣΥΦΑ. Με το ερωτηματολόγιο ο γιατρός αξιολογεί το αίτημα και αποφασίζει αν ενδείκνυται αντιβιοτικό ή αν χρειάζεστε εξέταση από κοντά.

Μπορώ να πάρω σιπροφλοξασίνη για κρυολόγημα ή πονόλαιμο;

Όχι. Η επανεξέταση του EMA διέγραψε το 2019 τη φαρυγγίτιδα, την αμυγδαλίτιδα, τη λαρυγγίτιδα και την οξεία βρογχίτιδα από τις ενδείξεις όλων των κινολονών, και οι φθοριοκινολόνες δεν χρησιμοποιούνται σε λοιμώξεις που δεν οφείλονται σε βακτήρια. Αν τα συμπτώματα επιμένουν ή επιδεινώνονται, απευθυνθείτε στον γιατρό σας.

Μπορώ να πάρω το δισκίο με γάλα ή με συμπλήρωμα σιδήρου;

Όχι ταυτόχρονα. Σύμφωνα με την ΠΧΠ του 2008, το δισκίο λαμβάνεται 1 έως 2 ώρες πριν ή τουλάχιστον 4 ώρες μετά από σκευάσματα με σίδηρο, ασβέστιο ή μαγνήσιο και από αντιόξινα, και όχι μόνο με γάλα ή γιαούρτι. Ρωτήστε τον φαρμακοποιό σας πώς να οργανώσετε τις ώρες λήψης.

Τι κάνω αν πονέσει ένας τένοντας κατά τη θεραπεία;

Ο EMA συμβουλεύει να σταματήσετε τη λήψη, να επικοινωνήσετε με τον γιατρό σας και να ξεκουράσετε την επώδυνη περιοχή. Οι πληροφορίες για τον ασθενή μετά την επανεξέταση του 2019 συστήνουν επίσης να αποφύγετε κάθε μη απαραίτητη σωματική άσκηση, γιατί αυξάνει τον κίνδυνο ρήξης τένοντα. Αν εμφανιστεί πόνος, κάψιμο, μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στα χέρια ή στα πόδια, οι ίδιες πληροφορίες συστήνουν να σταματήσετε τη λήψη και να ενημερώσετε τον γιατρό σας.

Μπορώ να πάρω σιπροφλοξασίνη αν είμαι έγκυος ή θηλάζω;

Σύμφωνα με την ΠΧΠ του 2008, η χρήση στην εγκυμοσύνη αποφεύγεται κατά προτίμηση ως προληπτικό μέτρο, λόγω επιδράσεων στον χόνδρο που παρατηρήθηκαν σε νεαρά ζώα, ενώ στον θηλασμό η σιπροφλοξασίνη δεν χρησιμοποιείται, επειδή περνά στο μητρικό γάλα. Αν είστε έγκυος ή θηλάζετε, να το αναφέρετε στο ερωτηματολόγιο και να συζητήσετε κάθε αντιβιοτικό με τον γιατρό σας.