Αντιφλεγμονώδη και παυσίπονα για πόνο και φλεγμονή
Η παρακεταμόλη και τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη ανακουφίζουν τον πόνο, αλλά ανήκουν σε διαφορετικές κατηγορίες και έχουν διαφορετικούς κινδύνους. Για κάθε ουσία υπάρχει ξεχωριστή σελίδα: παρακεταμόλη, ιβουπροφαίνη, μεφαιναμικό οξύ, νιμεσουλίδη και συνδυασμός παρακεταμόλης, καφεΐνης και κωδεΐνης. Εδώ θα βρείτε τη σύγκριση, ποιες συσκευασίες είναι μη συνταγογραφούμενες σύμφωνα με τις λίστες του ΕΟΦ και πότε ο πόνος χρειάζεται γιατρό.
Παρακεταμόλη και αντιφλεγμονώδη: δύο διαφορετικές κατηγορίες
Στην ταξινόμηση ATC του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας η ιβουπροφαίνη, το μεφαιναμικό οξύ και η νιμεσουλίδη ανήκουν στα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη και αντιρευματικά προϊόντα (ομάδα M01A), που συχνά αναφέρονται με τη συντομογραφία ΜΣΑΦ. Η παρακεταμόλη δεν ανήκει σε αυτή την ομάδα· στις λίστες του ΕΟΦ φέρει κωδικό ATC N02BE01. Η διάκριση έχει πρακτική σημασία, γιατί οι δύο ομάδες δεν έχουν τους ίδιους κινδύνους και δεν ταιριάζουν στους ίδιους ανθρώπους.
Για την παρακεταμόλη, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA) σημείωσε στα επιστημονικά πορίσματα του 2017 ότι η βασική ανησυχία για την ασφάλειά της είναι η βλάβη του ήπατος μετά από υψηλές, υπερθεραπευτικές δόσεις, η οποία μπορεί να είναι θανατηφόρα αν δεν αντιμετωπιστεί σωστά. Στο ίδιο κείμενο αναφέρεται ότι τα περισσότερα περιστατικά ηπατικής βλάβης οφείλονται σε καθυστερημένη προσέλευση στο νοσοκομείο. Αν υποψιάζεστε ότι εσείς ή κάποιος άλλος πήρε περισσότερη παρακεταμόλη από όση γράφει το φύλλο οδηγιών, καλέστε το 112 ή το ΕΚΑΒ στο 166 χωρίς καθυστέρηση.
Για την ιβουπροφαίνη, το κείμενο που ενέκρινε ο EMA το 2015 για την παράγραφο 4.4 της ΠΧΠ αναφέρει ότι η χρήση της, ιδίως σε υψηλές δόσεις (2.400 mg την ημέρα), μπορεί να σχετίζεται με μικρή αύξηση του κινδύνου εμφράγματος του μυοκαρδίου ή εγκεφαλικού επεισοδίου. Σύμφωνα με το ίδιο κείμενο, οι επιδημιολογικές μελέτες δεν δείχνουν αυξημένο κίνδυνο με χαμηλές δόσεις, έως 1.200 mg την ημέρα.
Η επιλογή ανάμεσα στις δύο ομάδες εξαρτάται από το είδος του πόνου, από τα άλλα προβλήματα υγείας σας και από τα φάρμακα που ήδη παίρνετε. Αν δεν είστε βέβαιοι ποιο σκεύασμα σας ταιριάζει, ρωτήστε τον φαρμακοποιό ή τον γιατρό σας πριν από την πρώτη δόση.
Με ιατρική συνταγή ή χωρίς: κρίνει η συσκευασία, όχι το όνομα
Στις λίστες του ΕΟΦ το αν ένα φάρμακο είναι συνταγογραφούμενο (ΣΥΦΑ) ή μη συνταγογραφούμενο (ΜΗΣΥΦΑ) καταγράφεται ανά συσκευασία και όχι ανά ουσία ή εμπορική ονομασία. Κάθε συσκευασία, με τη δική της περιεκτικότητα, μορφή και μέγεθος, έχει δικό της κωδικό ΕΟΦ. Έτσι η ίδια ουσία μπορεί να βρίσκεται και στις δύο λίστες, ακόμη και στην ίδια περιεκτικότητα: η ιβουπροφαίνη 100 mg/5 ml για λήψη από το στόμα υπάρχει ως σιρόπι ΣΥΦΑ και ως πόσιμο εναιώρημα ΜΗΣΥΦΑ. Στον πίνακα συγκεντρώνεται τι καταγράφουν οι λίστες για τις ουσίες που εξετάζει η σελίδα (Πηγή: ΕΟΦ, λίστα ΣΥΦΑ του Δελτίου Τιμών με ανατιμολόγηση 2026 και λίστα ΜΗΣΥΦΑ 2026).
Οι λίστες του ΕΟΦ δείχνουν το καθεστώς κάθε καταγεγραμμένης συσκευασίας, δεν περιέχουν όμως οδηγίες χρήσης. Η δοσολογία, οι αντενδείξεις και οι προειδοποιήσεις κάθε σκευάσματος βρίσκονται στην Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος (ΠΧΠ) και στο Φύλλο Οδηγιών Χρήσης (ΦΟ) που συνοδεύει τη συσκευασία. Για μορφή που δεν βρίσκεται στις λίστες, οι λίστες δεν δίνουν στοιχεία· ισχύουν η συσκευασία και το ΦΟ της.
| Δραστική ουσία | Μορφή και περιεκτικότητα (λίστες ΕΟΦ) | Καθεστώς |
|---|---|---|
| Παρακεταμόλη | όλες οι μορφές για λήψη από το στόμα (δισκία, αναβράζοντα δισκία, καψάκια, κοκκία, σιρόπια, πόσιμα διαλύματα και εναιωρήματα) και τα υπόθετα | ΜΗΣΥΦΑ |
| Παρακεταμόλη | διάλυμα για έγχυση ή ένεση | ΣΥΦΑ |
| Ιβουπροφαίνη | δισκία και καψάκια 200 mg και 400 mg, μασώμενα καψάκια 100 mg, αναβράζοντα κοκκία 200 mg και 400 mg, πόσιμο εναιώρημα 100 mg/5 ml, κρέμα 10%, έμπλαστρο 200 mg | ΜΗΣΥΦΑ |
| Ιβουπροφαίνη | δισκία 600 mg, υπόθετα 500 mg, σιρόπι 100 mg/5 ml, κολπικό διάλυμα 1% | ΣΥΦΑ |
| Παρακεταμόλη και ιβουπροφαίνη | δισκία (500+200) mg | ΜΗΣΥΦΑ |
| Μεφαιναμικό οξύ | δισκία 500 mg, πόσιμο εναιώρημα 250 mg/5 ml | ΣΥΦΑ (καμία συσκευασία ΜΗΣΥΦΑ) |
| Νιμεσουλίδη | δισκία 100 mg | ΣΥΦΑ |
| Νιμεσουλίδη | γέλη 3% για εξωτερική χρήση, στοματικό διάλυμα 0,1% | ΜΗΣΥΦΑ |
| Παρακεταμόλη, καφεΐνη και κωδεΐνη | δισκία (400+50+10) mg | ΣΥΦΑ· η κωδεΐνη είναι οπιοειδές |
Για πόσο διάστημα λαμβάνεται ένα παυσίπονο
Για την ιβουπροφαίνη, οι διατυπώσεις που ενέκρινε ο EMA το 2015 για την ΠΧΠ αναφέρουν ότι οι ανεπιθύμητες ενέργειες περιορίζονται με τη χαμηλότερη αποτελεσματική δόση για το μικρότερο διάστημα που χρειάζεται για τον έλεγχο των συμπτωμάτων. Στο ΦΟ όλων των σκευασμάτων ιβουπροφαίνης προβλέφθηκε η οδηγία να μην υπερβαίνετε τη συνιστώμενη δόση ή τη διάρκεια της θεραπείας. Πόσες ημέρες ισχύουν για ένα συγκεκριμένο σκεύασμα το γράφει το δικό του ΦΟ.
Για τα φάρμακα με κωδεΐνη, η επανεξέταση του EMA το 2013 κατέληξε ότι η θεραπεία του πόνου πρέπει να περιορίζεται στις 3 ημέρες και ότι, αν ο πόνος δεν υποχωρήσει, χρειάζεται ιατρική συμβουλή. Σύμφωνα με τα ίδια συμπεράσματα, η κωδεΐνη ενδείκνυται σε άτομα άνω των 12 ετών για οξύ πόνο μέτριας έντασης, όταν δεν αρκούν άλλα αναλγητικά, όπως η παρακεταμόλη ή η ιβουπροφαίνη μόνες.
Αν χρειάζεστε παυσίπονο για πονοκέφαλο πολλές ημέρες τον μήνα, συζητήστε το με γιατρό αντί να συνεχίζετε μόνοι σας. Η ημικρανία έχει δικό της πλαίσιο αντιμετώπισης, που περιγράφεται στον οδηγό για την ημικρανία.
Συνδυασμοί που χρειάζονται προσοχή
Η παρακεταμόλη δεν βρίσκεται μόνο στα απλά παυσίπονα. Στις λίστες του ΕΟΦ υπάρχουν σκευάσματα που τη συνδυάζουν με χλωροφαινιραμίνη για το κρυολόγημα, με καφεΐνη, με βιταμίνη C, με ιβουπροφαίνη ή με καφεΐνη και κωδεΐνη. Αν παίρνετε ταυτόχρονα δύο τέτοια σκευάσματα, μπορεί να λάβετε παρακεταμόλη από δύο κουτιά χωρίς να το καταλάβετε. Διαβάζετε τη σύνθεση στη συσκευασία και ρωτάτε τον φαρμακοποιό πριν προσθέσετε δεύτερο σκεύασμα.
Για την ιβουπροφαίνη, τα κείμενα του EMA του 2015 αναφέρουν ότι η ταυτόχρονη χορήγηση με ακετυλοσαλικυλικό οξύ (ασπιρίνη) «γενικά αντενδείκνυται», λόγω αυξημένης πιθανότητας ανεπιθύμητων ενεργειών. Αναφέρουν επίσης ότι η τακτική, μακροχρόνια χρήση ιβουπροφαίνης ίσως μειώνει την προστατευτική δράση της ασπιρίνης χαμηλής δόσης για την καρδιά, ενώ η περιστασιακή χρήση δεν αναμένεται να την επηρεάσει.
Το ΦΟ της ιβουπροφαίνης προειδοποιεί επίσης ότι μπορεί να αλληλεπιδρά με άλλα φάρμακα, για παράδειγμα με αντιπηκτικά και με φάρμακα κατά της υπέρτασης. Πριν προσθέσετε οποιοδήποτε αντιφλεγμονώδες σε σταθερή αγωγή που ήδη παίρνετε, συζητήστε το με τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας.
Νευροπαθητικός και χρόνιος πόνος
Ο πόνος που περιγράφεται ως κάψιμο, «ηλεκτρικό ρεύμα» ή μυρμήγκιασμα μπορεί να έχει νευρική προέλευση και όχι φλεγμονώδη. Σε τέτοιες περιπτώσεις ο γιατρός μπορεί να επιλέξει άλλη κατηγορία φαρμάκων, αφού πρώτα εκτιμήσει την αιτία. Μεγαλύτερη δόση του ίδιου παυσίπονου δεν είναι λύση.
Ο χρόνιος πόνος δεν αντιμετωπίζεται μόνο με φάρμακα και η αιτία του έχει σημασία: η οστεοαρθρίτιδα, ο πόνος μετά από έρπητα ζωστήρα ή η διαβητική νευροπάθεια οδηγούν σε διαφορετικές αποφάσεις, που χρειάζονται τον γιατρό που σας παρακολουθεί. Αν ο πόνος στους μύες εμφανίστηκε αφού ξεκινήσατε νέο φάρμακο, μην τον καλύψετε με παυσίπονο· ενημερώστε τον γιατρό που σας το συνταγογράφησε.
Δεν συνταγογραφούμε βενζοδιαζεπίνες, υπνωτικά της ομάδας Z, οπιοειδή, διεγερτικά και γκαμπαπεντινοειδή. Για αγωγή του νευροπαθητικού πόνου με τέτοια φάρμακα απευθυνθείτε στον γιατρό σας.
Πότε ο πόνος χρειάζεται εξέταση ή επείγουσα βοήθεια
Ορισμένες εικόνες χρειάζονται εκτίμηση από κοντά και όχι φάρμακο από το ράφι. Ένα παυσίπονο δεν λύνει το πρόβλημα σε αυτές τις περιπτώσεις και μπορεί να καθυστερήσει τη διάγνωση. Επείγοντα συμπτώματα δεν αξιολογούνται online· σε επείγουσα περίπτωση καλέστε το 112 ή το ΕΚΑΒ στο 166.
Όσοι παίρνουν φάρμακο με κωδεΐνη χρειάζεται να γνωρίζουν και τα συμπτώματα τοξικότητας από οπιοειδή που περιγράφει ο EMA (2013): σύγχυση, υπνηλία, ρηχή αναπνοή, συσταλμένες κόρες, ναυτία, έμετος, δυσκοιλιότητα και έλλειψη όρεξης. Σε αργή ή ρηχή αναπνοή καλέστε το 112 ή το ΕΚΑΒ στο 166.
- πόνος στο στήθος, ιδίως με δύσπνοια ή εφίδρωση
- ξαφνικός, πολύ έντονος πονοκέφαλος
- πονοκέφαλος με πυρετό και δυσκαμψία στον αυχένα
- κοιλιακός πόνος με εμέτους ή σκληρή κοιλιά
- μαύρα κόπρανα ή αίμα στον έμετο
- αδυναμία στη μία πλευρά του σώματος ή δυσκολία στην ομιλία
- πόνος μετά από πτώση ή χτύπημα
Πώς λειτουργεί η ιατρική συνταγή μέσω αυτής της σελίδας
Το κουμπί της σελίδας οδηγεί στην υπηρεσία «Ιατρική συνταγή online», για φάρμακο που ήδη παίρνετε ή για νέο φάρμακο. Το αίτημα ξεκινά με ένα ιατρικό ερωτηματολόγιο που συμπληρώνετε. Ο γιατρός αξιολογεί γραπτώς το ιατρικό ερωτηματολόγιό σας, χωρίς βιντεοκλήση και χωρίς τηλεφωνική συνομιλία. Αν ο γιατρός έχει ερωτήσεις, τις θέτει γραπτώς στη συνομιλία του λογαριασμού σας και λαμβάνετε ειδοποίηση με email. Εφόσον χρειάζεται, ο γιατρός ζητά αποτελέσματα εξετάσεων, έγγραφα ή μια πρόσφατη μέτρηση της αρτηριακής πίεσης. Ο γιατρός έχει ακόμη την επιλογή να κρίνει ότι χρειάζεται εξέταση από κοντά ή να μη δεχτεί το αίτημα που στείλατε.
Αν ο γιατρός εκδώσει συνταγή, τη λαμβάνετε σε μορφή PDF με email. Στο φαρμακείο να έχετε μαζί σας έγγραφο ταυτότητας. Για τη χορήγηση του φαρμάκου αποφασίζει ο φαρμακοποιός. Η άρνηση εκτέλεσης επιτρέπεται από το άρθρο 10 του ν. 4213/2013, για παράδειγμα όταν ο φαρμακοποιός κρίνει ότι υπάρχουν «θεμιτές και αιτιολογημένες αμφιβολίες» για το κατά πόσο η συνταγή είναι αυθεντική ή για τις πληροφορίες που αναγράφει. Στην Ελλάδα η διασυνοριακή συνταγή μπορεί να εκτελεστεί το πολύ 30 ημέρες μετά την ημερομηνία της (ν. 4213/2013, άρθρο 10).
Το έγγραφο δεν καταχωρίζεται στην ελληνική ηλεκτρονική συνταγογράφηση. Δεν πρόκειται για άυλη συνταγή και δεν λαμβάνετε κωδικό συνταγής με SMS.
Φάρμακα με κωδεΐνη δεν τα συνταγογραφούμε. Σύμφωνα με τον Πανελλήνιο Φαρμακευτικό Σύλλογο, τα ναρκωτικά δεν χορηγούνται με έγχαρτη διασυνοριακή συνταγή. Επιπλέον, η υποχρεωτική αναγνώριση συνταγών από άλλο κράτος μέλος δεν καλύπτει τα φάρμακα για τα οποία απαιτείται ειδική ιατρική συνταγή (ν. 4213/2013, άρθρο 10 παράγραφος 3).
Πόσο κοστίζει;
Το κόστος της ιατρικής αξιολόγησης αναγράφεται πάνω στο κουμπί. Η αμοιβή αφορά την ιατρική αξιολόγηση και όχι την έκδοση του εγγράφου - την απόφαση λαμβάνει ο ιατρός αφού ελέγξει το ερωτηματολόγιό σας. Εάν ο ιατρός αρνηθεί την έκδοση για ιατρικούς ή νομικούς λόγους, σας επιστρέφουμε την αμοιβή στο σύνολό της. Εάν σας ζητήσει δικαιολογητικά, έχετε τουλάχιστον 7 ημέρες για να τα υποβάλετε και θα σας υπενθυμίσουμε πριν από τη λήξη της προθεσμίας. Εάν η αξιολόγηση δεν μπορεί να ολοκληρωθεί, σας επιστρέφουμε επίσης ολόκληρο το ποσό.
Το φάρμακο το πληρώνετε στο φαρμακείο στο σύνολό του και δεν υποβάλλουμε αιτήματα αποζημίωσης για λογαριασμό σας.
Ποιος αξιολογεί το αίτημά σας;
Τα αιτήματα αξιολογεί ένας γιατρός. Ιατρική επιμέλεια κειμένου: Damian Wojno, γιατρός με πολωνική άδεια άσκησης επαγγέλματος, αρ. 3211301. Ο γιατρός είναι εγγεγραμμένος στην Πολωνία και δεν είναι εγγεγραμμένος σε ελληνικό Ιατρικό Σύλλογο.
Χρειάζεται ιατρική συνταγή για την παρακεταμόλη;
Στις λίστες του ΕΟΦ όλες οι συσκευασίες μόνης παρακεταμόλης για λήψη από το στόμα, καθώς και τα υπόθετα, είναι μη συνταγογραφούμενες (ΜΗΣΥΦΑ), ενώ συνταγογραφούμενα (ΣΥΦΑ) είναι τα διαλύματα για έγχυση ή ένεση. Διαφορετικό καθεστώς έχει ο συνδυασμός με καφεΐνη και κωδεΐνη, που είναι ΣΥΦΑ. Πόση παρακεταμόλη επιτρέπεται την ημέρα το γράφει το φύλλο οδηγιών του σκευάσματος.
Ποιες συσκευασίες ιβουπροφαίνης είναι μη συνταγογραφούμενες;
Στις λίστες του ΕΟΦ τα δισκία, τα καψάκια και τα αναβράζοντα κοκκία ιβουπροφαίνης 200 mg και 400 mg είναι μη συνταγογραφούμενα (ΜΗΣΥΦΑ). Τα δισκία των 600 mg και τα υπόθετα των 500 mg είναι συνταγογραφούμενα (ΣΥΦΑ). Στα 100 mg/5 ml για λήψη από το στόμα οι λίστες έχουν ένα σιρόπι ΣΥΦΑ και ένα πόσιμο εναιώρημα ΜΗΣΥΦΑ. Το καθεστώς αφορά τη συγκεκριμένη συσκευασία και όχι την ουσία συνολικά.
Είναι το μεφαιναμικό οξύ αντιφλεγμονώδες;
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ταξινομεί το μεφαιναμικό οξύ (κωδικός ATC M01AG01) στα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη και αντιρευματικά προϊόντα. Στις λίστες του ΕΟΦ όλες οι συσκευασίες του είναι συνταγογραφούμενες (ΣΥΦΑ). Οδηγίες χρήσης και αντενδείξεις για το συγκεκριμένο σκεύασμα θα βρείτε στο ΦΟ του.
Για πόσες ημέρες λαμβάνεται ένα παυσίπονο με κωδεΐνη;
Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της επανεξέτασης του EMA το 2013 για τα φάρμακα με κωδεΐνη, η θεραπεία του πόνου πρέπει να περιορίζεται στις 3 ημέρες και, αν ο πόνος δεν υποχωρήσει, χρειάζεται ιατρική συμβουλή. Τα ίδια συμπεράσματα ορίζουν ότι η κωδεΐνη δεν χρησιμοποιείται σε παιδιά κάτω των 12 ετών ούτε κατά τον θηλασμό. Τη διάρκεια για το δικό σας σκεύασμα την ορίζει ο γιατρός που το συνταγογραφεί.
Μπορείτε να συνταγογραφήσετε παυσίπονο με κωδεΐνη;
Όχι. Δεν συνταγογραφούμε οπιοειδή και η κωδεΐνη είναι οπιοειδές. Επιπλέον, σύμφωνα με τον Πανελλήνιο Φαρμακευτικό Σύλλογο, τα ναρκωτικά δεν χορηγούνται με έγχαρτη διασυνοριακή συνταγή. Αν χρειάζεστε τέτοιο φάρμακο, απευθυνθείτε στον γιατρό σας, που μπορεί να σας εξετάσει από κοντά.
Πότε ο πόνος χρειάζεται γιατρό;
Όταν υπάρχει πόνος στο στήθος με δύσπνοια ή εφίδρωση, ξαφνικός πολύ έντονος πονοκέφαλος, πυρετός με δυσκαμψία στον αυχένα, κοιλιακός πόνος με εμέτους, μαύρα κόπρανα ή αίμα στον έμετο ή αδυναμία στη μία πλευρά του σώματος, καλέστε το 112 ή το ΕΚΑΒ στο 166. Γιατρό χρειάζεστε επίσης όταν ο πόνος επιμένει παρά το παυσίπονο, όταν εμφανίστηκε μετά από τραυματισμό ή όταν άρχισε αφού ξεκινήσατε νέο φάρμακο.
- ΕΟΦ: κατάλογος Δελτίου Τιμών (ΣΥΦΑ, ανατιμολόγηση 2026)
- ΕΟΦ: κατάλογος Δελτίου Τιμών (ΜΗΣΥΦΑ 2026)
- EMA (2015): Ιβουπροφαίνη και δεξιβουπροφαίνη, διαδικασία του άρθρου 31, Παράρτημα III - τροποποιήσεις της ΠΧΠ και του ΦΟ (ελληνικά)
- EMA (2013): Κωδεΐνη, διαδικασία του άρθρου 31, Παράρτημα III - μεταβολές της ΠΧΠ και του ΦΟ (ελληνικά)
- EMA (2017): Επιστημονικά πορίσματα για τα προϊόντα παρακεταμόλης τροποποιημένης αποδέσμευσης, Παράρτημα II (ελληνικά)
- WHO Collaborating Centre for Drug Statistics Methodology: ταξινόμηση ATC, ομάδα M01A
- ν. 4213/2013, άρθρο 10 (ΦΕΚ Α 261/2013, api.et.gr)
- ΠΦΣ: κοινοποίηση εγκυκλίου ΕΟΠΥΥ για την εκτέλεση συνταγών διακινούμενων πολιτών (OENET, 21.07.2026)