Στομάχι και παλινδρόμηση
Για τον καύσο και την όξινη αναγωγή υπάρχουν διαφορετικές ομάδες φαρμάκων: αντιόξινα, αλγινικά, ανταγωνιστές των υποδοχέων H2 και αναστολείς της αντλίας πρωτονίων (ΑΑΠ), που μειώνουν την ποσότητα οξέος που παράγει το στομάχι. Η σελίδα εξηγεί ποια από αυτά είναι μη συνταγογραφούμενα σύμφωνα με τους καταλόγους του ΕΟΦ και τις ευρωπαϊκές άδειες, για πόσο λαμβάνονται τα σκευάσματα χωρίς συνταγή, τι σημαίνει γαστροπροστασία και πότε χρειάζεται γιατρός.
Ομάδες φαρμάκων για το στομάχι και καθεστώς στην Ελλάδα
Στους καταλόγους του ΕΟΦ τα φάρμακα αυτά ανήκουν σε διαφορετικές ομάδες της ανατομικής θεραπευτικής χημικής ταξινόμησης (ATC): τα αντιόξινα στην ομάδα A02A, τα αλγινικά στην A02BX, οι ανταγωνιστές H2 στην A02BA και οι ΑΑΠ στην A02BC. Το καθεστώς συνταγής ορίζεται για κάθε συσκευασία χωριστά και όχι για ολόκληρη την ομάδα, γι' αυτό ο πίνακας δείχνει τι εμφανίζεται στους καταλόγους για τις συνηθισμένες ουσίες.
Το φύλλο ΔΙΑΓΡΑΦΕΣ της λίστας ΣΥΦΑ περιλαμβάνει σκευάσματα για τα οποία έχει προταθεί διαγραφή από το Δελτίο Τιμών. Πηγή: ΕΟΦ (λίστα ΣΥΦΑ του Δελτίου Τιμών, ανατιμολόγηση 2026, και λίστα ΜΗΣΥΦΑ 2026).
| Ομάδα και ουσία | Κωδικοί στους καταλόγους του ΕΟΦ | Λίστα |
|---|---|---|
| ΑΑΠ: ομεπραζόλη | 93 (80 στη λίστα ΣΥΦΑ, 13 στο φύλλο ΔΙΑΓΡΑΦΕΣ) | όλοι ΣΥΦΑ |
| ΑΑΠ: εσομεπραζόλη | 14 (9 ΣΥΦΑ, 5 ΔΙΑΓΡΑΦΕΣ) | όλοι ΣΥΦΑ |
| ΑΑΠ: παντοπραζόλη | 17 (14 ΣΥΦΑ, 3 ΔΙΑΓΡΑΦΕΣ) | όλοι ΣΥΦΑ |
| ΑΑΠ: λανσοπραζόλη | 8 | ΣΥΦΑ |
| ΑΑΠ: ραβεπραζόλη | 6 | ΣΥΦΑ |
| Ανταγωνιστής H2: φαμοτιδίνη | 6 (4 ΣΥΦΑ, 2 ΔΙΑΓΡΑΦΕΣ) | όλοι ΣΥΦΑ |
| Αλγινικά με διττανθρακικό νάτριο, με ή χωρίς ανθρακικό ασβέστιο | 5 | ΜΗΣΥΦΑ |
| Αντιόξινα με υδροξείδιο του αργιλίου και του μαγνησίου, σε συνδυασμούς | 6 | ΜΗΣΥΦΑ |
| Αντιόξινο: μαγαλδράτη | 1 | ΜΗΣΥΦΑ |
Αναστολείς αντλίας πρωτονίων χωρίς συνταγή
Στους καταλόγους του ΕΟΦ όλοι οι κωδικοί ομεπραζόλης, εσομεπραζόλης και παντοπραζόλης βρίσκονται στη λίστα ΣΥΦΑ ή στο φύλλο ΔΙΑΓΡΑΦΕΣ. Μη συνταγογραφούμενα είναι όμως ορισμένα σκευάσματα με κεντρική ευρωπαϊκή άδεια: προϊόντα με παντοπραζόλη 20 mg και με εσομεπραζόλη 20 mg, που το Παράρτημα II της άδειάς τους κατατάσσει στα μη συνταγογραφούμενα. Το καθεστώς τους προκύπτει από την ευρωπαϊκή άδεια και όχι από τους καταλόγους τιμών του ΕΟΦ.
Η ένδειξή τους είναι η βραχυχρόνια αντιμετώπιση συμπτωμάτων παλινδρόμησης, όπως ο καύσος και η όξινη αναγωγή, σε ενήλικες (ΠΧΠ, παράγραφος 4.1). Η συνιστώμενη δόση είναι ένα δισκίο των 20 mg την ημέρα· μπορεί να χρειαστούν 2 έως 3 συνεχείς ημέρες για να βελτιωθούν τα συμπτώματα και, όταν υπάρξει πλήρης ανακούφιση, η θεραπεία σταματά (παράγραφος 4.2). Δεν προορίζονται για άτομα κάτω των 18 ετών. Για την εσομεπραζόλη υπάρχει και ξεχωριστή σελίδα για την εσομεπραζόλη.
Γαστροπροστασία: για πόσο λαμβάνονται οι ΑΑΠ
Για το προϊόν παντοπραζόλης 20 mg χωρίς συνταγή, η ΠΧΠ ορίζει ότι η θεραπεία δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 4 εβδομάδες χωρίς τη συμβουλή γιατρού και ότι, αν δεν υπάρξει ανακούφιση μέσα σε 2 εβδομάδες συνεχούς θεραπείας, χρειάζεται συμβουλή γιατρού. Για το προϊόν εσομεπραζόλης 20 mg χωρίς συνταγή η διάρκεια της θεραπείας είναι έως 2 εβδομάδες. Και τα δύο προορίζονται για βραχυχρόνια χρήση.
Με τη λέξη «γαστροπροστασία» συνήθως εννοείται η λήψη ΑΑΠ για την προστασία του στομάχου. Τα σκευάσματα χωρίς συνταγή δεν έχουν αυτή την ένδειξη: η ΠΧΠ του προϊόντος παντοπραζόλης αναφέρει ρητά ότι δεν πρέπει να λαμβάνεται ως προληπτικό φάρμακο. Αν χρειάζεστε μακροχρόνια αγωγή, με ποια ουσία, σε ποια δόση και για πόσο, το αποφασίζει ο γιατρός, και η αγωγή επανεξετάζεται.
Η ίδια ΠΧΠ (παράγραφος 4.4) αναφέρει πρόσθετους κινδύνους που σχετίζονται με τη μακροχρόνια χρήση των ΑΑΠ: μειωμένη απορρόφηση της βιταμίνης B12, μέτρια αύξηση του κινδύνου κατάγματος του ισχίου, του καρπού και της σπονδυλικής στήλης με υψηλές δόσεις και χρήση πάνω από ένα έτος, κυρίως σε ηλικιωμένους, και σπάνια βαριά υπομαγνησιαιμία μετά από τουλάχιστον τρεις μήνες θεραπείας.
Πότε δεν αρκούν τα φάρμακα χωρίς συνταγή
Η ΠΧΠ του προϊόντος παντοπραζόλης 20 mg χωρίς συνταγή (παράγραφος 4.4) ζητά από τους ασθενείς να συμβουλευτούν γιατρό στις παρακάτω περιπτώσεις, γιατί ο ΑΑΠ μπορεί να ανακουφίσει τα συμπτώματα και να καθυστερήσει τη διάγνωση μιας σοβαρής κατάστασης. Αναφέρει επίσης ότι όσοι έχουν για μεγάλο διάστημα υποτροπιάζουσα δυσπεψία ή καύσο πρέπει να επισκέπτονται τον γιατρό τους τακτικά, και ότι όσοι είναι άνω των 55 ετών και παίρνουν καθημερινά μη συνταγογραφούμενο φάρμακο για δυσπεψία ή καύσο πρέπει να ενημερώνουν τον φαρμακοποιό ή τον γιατρό τους.
Επείγοντα συμπτώματα δεν αξιολογούνται online· σε επείγουσα περίπτωση καλέστε το 112 ή το ΕΚΑΒ στο 166. Για τα συμπτώματα και τον έλεγχο της παλινδρόμησης υπάρχει ο οδηγός για τη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση.
- ακούσια απώλεια βάρους, αναιμία, αιμορραγία από το γαστρεντερικό, δυσκολία στην κατάποση, επίμονος έμετος ή έμετος με αίμα·
- προηγούμενο γαστρικό έλκος ή χειρουργική επέμβαση στο γαστρεντερικό·
- συνεχής θεραπεία για δυσπεψία ή καύσο επί 4 ή περισσότερες εβδομάδες·
- ίκτερος, ηπατική δυσλειτουργία ή ηπατοπάθεια·
- άλλη σοβαρή νόσος που επηρεάζει τη γενική κατάσταση της υγείας·
- ηλικία άνω των 55 ετών με νέα ή πρόσφατα μεταβληθέντα συμπτώματα.
Τι να περιμένετε από έναν ΑΑΠ και τι από ένα αντιόξινο
Η ΠΧΠ του προϊόντος παντοπραζόλης χωρίς συνταγή (παράγραφος 4.4) σημειώνει ότι τα δισκία δεν προορίζονται να δώσουν άμεση ανακούφιση: η βελτίωση μπορεί να αρχίσει μετά από περίπου μία ημέρα θεραπείας, αλλά για τον πλήρη έλεγχο του καύσου μπορεί να χρειαστούν 7 ημέρες. Το φύλλο οδηγιών αναφέρει ότι μπορεί να λαμβάνεται μαζί με αντιόξινα, όπως η μαγαλδράτη, το αλγινικό οξύ, το διττανθρακικό νάτριο, το υδροξείδιο του αργιλίου, το ανθρακικό μαγνήσιο ή συνδυασμοί τους, εάν χρειάζεται.
Αντίθετα, δεν λαμβάνεται μαζί με άλλο ΑΑΠ, όπως η ομεπραζόλη, η λανσοπραζόλη ή η ραβεπραζόλη, ούτε με ανταγωνιστή H2, όπως η φαμοτιδίνη. Αν πρόκειται να κάνετε ενδοσκόπηση ή δοκιμασία αναπνοής με ουρία, συμβουλευτείτε πρώτα τον γιατρό σας. Η ίδια ΠΧΠ αναφέρει επίσης ότι η μειωμένη γαστρική οξύτητα αυξάνει ελαφρά τον κίνδυνο γαστρεντερικών λοιμώξεων, για παράδειγμα από σαλμονέλα, καμπυλοβακτηρίδιο ή κλωστηρίδιο το δύσκολο.
Αλληλεπιδράσεις: λεβοθυροξίνη και άλλα φάρμακα
Η μειωμένη οξύτητα επηρεάζει και άλλα φάρμακα. Η επιστημονική αξιολόγηση της Επιτροπής CMDh του 2022 για τη λεβοθυροξίνη κατέληξε ότι οι ΑΑΠ μπορεί να μειώσουν την απορρόφησή της· συνιστάται έλεγχος της λειτουργίας του θυρεοειδούς όσο λαμβάνονται μαζί, μπορεί να χρειαστεί αύξηση της δόσης της λεβοθυροξίνης, και προσοχή χρειάζεται και όταν η αγωγή με ΑΑΠ ολοκληρώνεται. Περισσότερα υπάρχουν στη σελίδα για τη λεβοθυροξίνη.
Η ΠΧΠ του προϊόντος παντοπραζόλης χωρίς συνταγή (παράγραφος 4.3) αναφέρει ότι δεν συνιστάται η συγχορήγηση με αναστολείς της πρωτεάσης του HIV των οποίων η απορρόφηση εξαρτάται από το όξινο pH, όπως η αταζαναβίρη και η νελφιναβίρη. Το φύλλο οδηγιών προσθέτει ότι, αν παίρνετε μεθοτρεξάτη, ο γιατρός μπορεί να διακόψει προσωρινά τον ΑΑΠ. Γι' αυτό στο ιατρικό ερωτηματολόγιο αναφέρετε όλα τα φάρμακα που παίρνετε.
Πώς αξιολογεί ο γιατρός ένα αίτημα για φάρμακο του στομάχου
Ο γιατρός αξιολογεί γραπτώς το ιατρικό ερωτηματολόγιό σας, χωρίς βιντεοκλήση και χωρίς τηλεφωνική συνομιλία. Αν ο γιατρός έχει ερωτήσεις, τις θέτει γραπτώς στη συνομιλία του λογαριασμού σας και λαμβάνετε ειδοποίηση με email. Προκειμένου να καταλήξει, ο γιατρός ενδέχεται να σας ζητήσει μια πρόσφατη μέτρηση της αρτηριακής σας πίεσης, αποτελέσματα εξετάσεων ή έγγραφα· μπορεί επίσης να σας συμβουλεύσει να εξεταστείτε από κοντά ή να μην προχωρήσει στην έκδοση συνταγής. Με τα σημεία που περιγράφει η παραπάνω λίστα, όπως η δυσκολία στην κατάποση ή η ακούσια απώλεια βάρους, η σωστή επιλογή είναι η εξέταση από κοντά.
Αν ο γιατρός εκδώσει συνταγή, τη λαμβάνετε σε μορφή PDF με email. Το έγγραφο δεν καταχωρίζεται στην ελληνική ηλεκτρονική συνταγογράφηση. Δεν πρόκειται για άυλη συνταγή και δεν λαμβάνετε κωδικό συνταγής με SMS. Για τη χορήγηση του φαρμάκου αποφασίζει ο φαρμακοποιός. Η εκτέλεση της συνταγής μπορεί να απορριφθεί, για παράδειγμα όταν η γνησιότητά της ή όσα αναγράφει προκαλούν στον φαρμακοποιό «θεμιτές και αιτιολογημένες αμφιβολίες»· έτσι ορίζει το άρθρο 10 του ν. 4213/2013. Στο φαρμακείο να έχετε μαζί σας έγγραφο ταυτότητας. Στην Ελλάδα η διασυνοριακή συνταγή μπορεί να εκτελεστεί το πολύ 30 ημέρες μετά την ημερομηνία της (ν. 4213/2013, άρθρο 10).
Πόσο κοστίζει;
Για την ιατρική αξιολόγηση ισχύει το ποσό που αναγράφεται στο κουμπί. Η αμοιβή αφορά την ιατρική αξιολόγηση και όχι την έκδοση του εγγράφου - την απόφαση λαμβάνει ο ιατρός αφού ελέγξει το ερωτηματολόγιό σας. Εάν ο ιατρός αρνηθεί την έκδοση για ιατρικούς ή νομικούς λόγους, σας επιστρέφουμε την αμοιβή στο σύνολό της. Εάν σας ζητήσει δικαιολογητικά, έχετε τουλάχιστον 7 ημέρες για να τα υποβάλετε και θα σας υπενθυμίσουμε πριν από τη λήξη της προθεσμίας. Εάν η αξιολόγηση δεν μπορεί να ολοκληρωθεί, σας επιστρέφουμε επίσης ολόκληρο το ποσό.
Το φάρμακο το πληρώνετε στο φαρμακείο στο σύνολό του και δεν υποβάλλουμε αιτήματα αποζημίωσης για λογαριασμό σας.
Ποιος αξιολογεί το αίτημά σας;
Damian Wojno, γιατρός με πολωνική άδεια άσκησης επαγγέλματος, αρ. 3211301. Ο γιατρός είναι εγγεγραμμένος στην Πολωνία και δεν είναι εγγεγραμμένος σε ελληνικό Ιατρικό Σύλλογο.
Χρειάζεται ιατρική συνταγή για την ομεπραζόλη;
Στους καταλόγους του ΕΟΦ και οι 93 κωδικοί με μόνη ουσία την ομεπραζόλη είναι συνταγογραφούμενοι: 80 στη λίστα ΣΥΦΑ και 13 στο φύλλο ΔΙΑΓΡΑΦΕΣ. Τα μη συνταγογραφούμενα σκευάσματα ΑΑΠ με ευρωπαϊκή άδεια περιέχουν παντοπραζόλη ή εσομεπραζόλη 20 mg. Για την ουσία υπάρχει η σελίδα για την ομεπραζόλη.
Για πόσο μπορώ να παίρνω παντοπραζόλη χωρίς συνταγή;
Για το μη συνταγογραφούμενο προϊόν παντοπραζόλης 20 mg η ΠΧΠ ορίζει ότι η θεραπεία δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 4 εβδομάδες χωρίς τη συμβουλή γιατρού. Αν τα συμπτώματα δεν ανακουφιστούν μέσα σε 2 εβδομάδες συνεχούς θεραπείας, συμβουλευτείτε γιατρό. Όταν υπάρξει πλήρης ανακούφιση, η θεραπεία σταματά.
Ποια η διαφορά της παντοπραζόλης από την εσομεπραζόλη χωρίς συνταγή;
Και οι δύο είναι ΑΑΠ και, στα μη συνταγογραφούμενα προϊόντα με ευρωπαϊκή άδεια, λαμβάνονται ως ένα δισκίο των 20 mg την ημέρα για βραχυχρόνια αντιμετώπιση συμπτωμάτων παλινδρόμησης σε ενήλικες. Η διάρκεια διαφέρει: για την παντοπραζόλη έως 4 εβδομάδες χωρίς συμβουλή γιατρού, για την εσομεπραζόλη έως 2 εβδομάδες. Ποιο σας ταιριάζει, ρωτήστε τον φαρμακοποιό ή τον γιατρό σας.
Δρουν αμέσως οι αναστολείς της αντλίας πρωτονίων;
Όχι. Η ΠΧΠ του προϊόντος παντοπραζόλης χωρίς συνταγή αναφέρει ότι τα δισκία δεν προορίζονται για άμεση ανακούφιση· η βελτίωση μπορεί να αρχίσει μετά από περίπου μία ημέρα και για τον πλήρη έλεγχο του καύσου μπορεί να χρειαστούν 7 ημέρες. Κατά το φύλλο οδηγιών, μπορούν να λαμβάνονται μαζί με αντιόξινα, εάν χρειάζεται.
Πότε πρέπει να δω γιατρό για καούρα;
Όταν ο καύσος συνοδεύεται από ακούσια απώλεια βάρους, αναιμία, αιμορραγία, δυσκολία στην κατάποση ή επίμονο έμετο, όταν χρειάζεστε θεραπεία επί 4 ή περισσότερες εβδομάδες, ή όταν είστε άνω των 55 ετών με νέα ή μεταβληθέντα συμπτώματα. Αυτά τα σημεία αναφέρει η ΠΧΠ του μη συνταγογραφούμενου προϊόντος παντοπραζόλης (παράγραφος 4.4).
Μπορώ να πάρω ΑΑΠ αν παίρνω λεβοθυροξίνη;
Ενημερώστε τον γιατρό σας. Σύμφωνα με την αξιολόγηση της CMDh (2022), οι ΑΑΠ μπορεί να μειώσουν την απορρόφηση της λεβοθυροξίνης, γι' αυτό συνιστάται έλεγχος του θυρεοειδούς όσο λαμβάνονται μαζί και ίσως χρειαστεί αύξηση της δόσης της λεβοθυροξίνης. Προσοχή χρειάζεται και όταν σταματάτε τον ΑΑΠ.
Τι είναι η γαστροπροστασία;
Συνήθως εννοείται η λήψη ΑΑΠ για την προστασία του στομάχου. Τα μη συνταγογραφούμενα σκευάσματα ΑΑΠ δεν έχουν αυτή την ένδειξη· η ΠΧΠ του προϊόντος παντοπραζόλης χωρίς συνταγή αναφέρει ότι δεν πρέπει να λαμβάνεται ως προληπτικό φάρμακο. Αν χρειάζεστε γαστροπροστασία, με ποια ουσία και για πόσο το αποφασίζει ο γιατρός.
- Πηγή: ΕΟΦ, κατάλογος Δελτίου Τιμών (ΣΥΦΑ, ανατιμολόγηση 2026)
- Πηγή: ΕΟΦ, κατάλογος ανατιμολόγησης ΜΗΣΥΦΑ 2026
- EMA: Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και Φύλλο Οδηγιών Χρήσης Controloc Control, παντοπραζόλη 20 mg (ελληνικά)
- EMA: Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και Φύλλο Οδηγιών Χρήσης Nexium Control, εσομεπραζόλη 20 mg (ελληνικά)
- EMA/CMDh: Επιστημονικά πορίσματα για τη λεβοθυροξίνη, διαδικασία PSUSA/00001860/202201 (2022, ελληνικά)
- ν. 4213/2013, άρθρο 10 (ΦΕΚ Α 261/2013, api.et.gr)
- Εκτελεστική οδηγία 2012/52/ΕΕ, παράρτημα: στοιχεία της διασυνοριακής συνταγής (EUR-Lex, ελληνικά)